روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٨٦ - ترجمه
قوله: اَلْأَخِلاّٰءُ يَوْمَئِذٍ -الآيه [١]،دوستان آن روز،يعنى روز قيامت بهرى دشمن بهرى باشند،يعنى دوستان [٢]كه در دنيا با يكديگر دوستى كرده باشند بر آزار خداى و [٣]معصيت،ايشان فردا دشمن يكديگر باشند براى [٤].چنين دوستان يكديگر را تحريض كنند بر معصيت و يكديگر را دعوت كنند با معصيت و معاونت كنند يكديگر را بر اين معنى.آنگه روز قيامت هريكى گناه بر صاحبش نهد [٥].او [٦]گويد:تو دعوت [٧]كردى،و او [٨]گويد:تو چرا اجابت كردى [٩]و آن گويد:سبب تو بودى،و اين گويد:خود جرم تو بود،و از اين معانى با يكديگر مناظره [١٠]كنند.از اين جا گفت رسول-عليه السلام:
الحب فى اللّٰه و البغض فى اللّٰه ،دوستى و دشمنى براى خداى كنى.آنگه استثنا كرد از ايشان متقيان را،گفت:مگر متقيان كه، ايشان به خلاف اين باشند براى آنكه ايشان يكديگر را تحريض كرده باشند بر طاعت،و دعوت كرده باشند يكديگر را [١١]به اطاعت.
قتاده روايت كرد از ابو اسحاق كه،اميرالمؤمنين [١٢]-عليه السلام-گفت:در اين آيت،كه در دنيا دو دوست باشند مؤمن و دو دوست كافر،چون [١٣]يكى از آن دو [١٤]با پيش خداى شود [١٥]،گويد:بار خدايا!فلان كس[٢١٨-ر]دوست من بود و مرا طاعت تو فرمود و طاعت پيغامبر تو و امربهمعروف كرد و نهى كرد از منكر،و مرا گفت:تو را پيش خداى مىبايد شدن،بار خدايا!از پس من لطف از او بازمگير و راهنماى [١٦]او باش چنان كه او راهنماى [١٧]من بود،و اكرام كن او را چنان كه او مرا اكرام كرد.چون اين دوست ديگر با پيش خداى شود [١٨]،خداى تعالى،ميان ايشان جمع كند،گويد:هريكى بايد تا ثنا گويد بر صاحبش به آنكه از او داند،هريكى
[١] .آج،ما،افزوده:حقتعالى گفت.
[٢] .ما،گا،لا،آد:دوستانى.
[٣] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:بر.
[٤] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:آنكه.
[٥] .ما:دارد،لا:نهند.
[٦] .آج،ما:اين.
[٧] .لا:دعوى.
[٨] .آج،ما:آن.
[٩] .ما:گويد:مرا خايب كردى.
[١٠] .گا،آد،افزوده:و دشمنى.
[١١] .آج،ما:به.
[١٢] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:على.
[١٣] .ما:چو.
[١٤] .آج،ما،گا،لا،آد،افزوده:مؤمن.
[١٥] .ما:روند.
[١٦] [١٧] .ما،لا:رهنماى.
[١٨] .لا:رود.