گفت:تو دل مشغول مدار [١]كه اگر ما تو را ببريم، فَإِمّٰا نَذْهَبَنَّ بِكَ [٢]،و تو از ايشان كينه كشيده نباشى [٣]،من اين نيابت بكنم و از ايشان كينۀ تو بتوزم [٤]و انتقام تو بكشم.و گفتند:مراد آن است كه،اگر ما تو را از مكه ببريم و تو از قريش انتقام نكشيده باشى،ما اين انتقام بكشيم روز بدر.و در تفسير اهل البيت هست [٥]:

فانا بعلى منهم منتقمون ،گفتند:از كرامت رسول ما يكى اين بود كه،خداى تعالى هر پيغامبرى را عذاب امت به ايشان نمود،رسول ما را گفت:تو بر من از آن گرامى‌ترى كه تو را در حق امت مكروهى نمايم،در حيات تو اينان را عذاب نكنم،اما از پس تو فتنه‌ها باشد كه ايشان در آن هلاك شوند.گفتند:تا خداى تعالى رسول را اين خبر داد.او را خندان نديدند.

أَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِي وَعَدْنٰاهُمْ ،يا با تو نماييم آنچه وعده داديم ايشان را از عذاب.

گفتند:مراد روز بدر است. فَإِنّٰا عَلَيْهِمْ مُقْتَدِرُونَ ،ما بر ايشان قادريم به آن وجه كه ما خواهم [٦]،اگر معجل باشد اگر مؤجل،از قبضت قدرت ما بيرون نه‌اند [٧].

فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِي ،تو آن كن كه كار تو است،تمسك كن و دست درآويز و سخت دار آنچه تو را فرموده‌اند و وحى كرده‌اند كه تو بر راه راستى و استقامتى [٨]و بر راه صلاح،رهى كه مؤدى باشد[٢١١-پ]با نجات و فلاح.

وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ ،گفت اين قرآن شرفى است تو را و قوم تو را و نامى و ياد كردى.نظيره قوله: لَقَدْ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ كِتٰاباً فِيهِ ذِكْرُكُمْ [٩]... ،و گفتند:ذكر به معنى تذكير است،يعنى در او تذكير و تنبيه است تو را و قوم تو را. وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ ،و شما را بخواهند پرسيدن از اين قرآن تا چه كردى با او و حق گزاردى و حرمت او داشتى.و بر اوامر او كار كردى و از نواهى او منزجر شدى يا نه؟گفتند:مراد آن است كه اين كار در تو و قوم تو بماند [١٠]از قريش.

عبد اللّٰه عباس گفت:رسول-عليه السلام-هروقت وعده دادى كافران را و گفتى

[١] .آج،ما:مشغول دل مباش.

[٢] .گا:آيه را بر«كه اگر ما تو را ببريم»،مقدم آورده است.

[٣] .آج:كينۀ نكشيده باشى،گا:تو انتقام و كينه از ايشان نكشيده باشى.

[٤] .گا،آد:بستانيم.

[٥] .آج،ما،آد:عليه السلام آمد،گا:عليهم السلام آمده، لا:آمد.

[٦] .كذا در اساس و آب،آج،ما،گا،لا،آد:خواهيم.

[٧] .گا،آد:نيستند.

[٨] .آج،ما،لا:استقامت.

[٩] .سورۀ انبيا(٢١)آيۀ ١٠.

[١٠] .آج،ما،گا،لا،آد:بماند.