قول سيم آن‌كه،نقيض له شيطانا فى الآخرة،ما در آخرت ديوى را بجهانيم كه قرين او باشد،با او ملازمت كند تا او را به دوزخ رسانيدن [١][چنان كه در قيامت فرشته ملازمت كند با مؤمن تا او را به بهشت رسانيدن [٢]] [٣]و على هذا قوله تعالى [٢١٠-ر]: وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ [٤]اى،قرنت بقرينها من ملك او شيطان.

وَ إِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ السَّبِيلِ ،گفت ايشان يعنى شياطين منع مى‌كنند كافران را از راه ايمان به اغرا و اغوا و تزيين.و رواست كه ايمت ضلال را باشند [٥]وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ ،و بااين‌همه پندارند اين كافران كه بر ره راست‌اند و راه‌يافتگان‌اند ،چنان كه گفت: وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً [٦]،و... كُلُّ حِزْبٍ بِمٰا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ [٧].

حَتّٰى إِذٰا جٰاءَنٰا ،تا نگه [٨]كه اين كافر به قيامت با پيش ما آيد.

حمزه و كسائى و ابو عمرو و حفص عن عاصم خواندند:جاءنا،على التوحيد و باقى قرأ خواندند:جاءنا [٩]،على التثنية به دو الف،يعنى شيطان و كافر،داعى و مجيب،ضال و مضل. قٰالَ ،اين كافر ضال و مدبر [١٠]گويد شيطان را يا داعى ضلال [١١]را: يٰا لَيْتَ بَيْنِي وَ بَيْنَكَ بُعْدَ الْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ الْقَرِينُ ،كاشك [١٢]تا از ميان من و تو چندان بعد و دورى بودى كه از مشرق تا به مغرب كه بد قرينى تو مرا!و به مشرقين، مشرق و مغرب خواست الا آن است كه يك اسم را غلبه داد بر ديگر،هر دو به يك نام كرد،و آنگه آن را تثنيت كرد،و اين بابى است از كلام عرب معروف،و بر اين بسيار اسما آمده است،منها:القمران،للشمس و القمر،و العصران،للغداة و العشى و كذلك،البردان،و العمران،أبو بكر و عمر،و الحسنان،الحسن و الحسين،و العراقان،الكوفة و البصرة،و الموصلان،الموصل و الجزيره.و نظاير اين بسيار است.

قال الشاعر:

اخذنا باطراف السماء عليكم لنا قمراها و النجوم الطوالع

[١] .گا:برسانند،آد:رساند.

[٢] .گا،لا،آد:رساند.

[٣] .اساس،آب،ما افتادگى دارد،از آج افزوده شد.

[٤] .سورۀ تكوير(٨١)آيۀ ٧.

[٥] .آج،ما،گا:كه مراد ائمۀ ضلال باشند.

[٦] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ١٠٤.

[٧] .سورۀ روم(٣٠)آيۀ ٣٢.

[٨] .تانگه/تا آنگه،ما:آنگه.

[٩] .اساس و آب:جا أ إنا.

[١٠] .ما،گا،لا،آد:ضال مدبر.

[١١] .آج،ما،گا،لا،آد:ضلالت.

[١٢] .آج،ما،گا،آد:كاشكى.