مجاهد گفت:آن فريشتگان كه با ايشان بودند در دنيا،گويند ما ملازمان تو بوديم در دنيا،امروز از تو جدا نشويم تا تو را به بهشت نبريم. وَ لَكُمْ فِيهٰا مٰا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ ،و شما راست در بهشت آنچه شما را آرزو باشد. وَ لَكُمْ فِيهٰا مٰا تَدَّعُونَ، و شما راست اين جا آنچه خواهى و تمنا كنى،يعنى هرچه در آن دعوى كنى و گويى كه ما راست،شما راست بى‌مانعى و منازعى.

نُزُلاً، اى،رزقا،روزيى از خداى آمرزنده و بخشاينده.و نصب نُزُلاً ،بر حال است از«فا» [١].

وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعٰا إِلَى اللّٰهِ وَ عَمِلَ صٰالِحاً ،گفت:كيست - نيكوسخن‌تر از آن‌كس كه او مردم را دعوت كند و با خداى خواند و عمل صالح كند و گويد:من از جمله مسلمانان‌ام.

سدى و ابن زيد و ابن سيرين گفتند:مراد رسول است-صلى الله عليه و آله [٢].

مقاتل گفت:ائمه‌اند و هركس كه او دعوت كند با راه خداى.عكرمه گفت:

مؤذنان‌اند[١٦٣-پ]ابو امامة الباهلى گفت: وَ عَمِلَ صٰالِحاً [٣]،آن باشد كه ميان بانگ نماز و قامت دو ركعت نماز كند [٤].عائشه گفت:گمان من آن است كه آيت در مؤذنان آمد.

فضيل بن رفيده [٥]گفت:من مؤذن بودم در ايام اصحاب.عبد الله بن عاصم بن هبيره [٦]مرا گفت چون از بانگ نماز فارغ شوى بگوى:الله اكبر و انا من المسلمين، آنگه اين آيت بخواند.و قوله: قَوْلاً ،نصب بر تميز است.

وَ لاٰ تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَ لاَ السَّيِّئَةُ ،فراء گفت:«لا»دوم صلت است و زيادت،و انشد قول الشاعر:

ما كان يرضى رسول الله فعلهم و الطيبان أبو بكر و لا عمر
و بعضى ديگر گفتند:براى تأكيد و تحقيق آورد،يعنى،لا يساوى كل واحد

[١] .آج:فاعل،گا،لا،آد:ما.

[٢] .ما،گا،لا:عليه السلام.

[٣] .آج:عمل صالح،ما:عمل صالحان.

[٤] .آج:بگذارد،گا،لا:كنند.

[٥] .آج،ما:رويده.

[٦] .اساس نقطه ندارد،آج:منيره،گا،آد:ميسره:لا:هنبر.