روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦ - ترجمه
فَأَخَذَهُمُ [١]اللّٰهُ بِذُنُوبِهِمْ، خداى ايشان را بگرفت به گناه ايشان،و ايشان را از خداى مانعى و حامىاى نبود كه ايشان را از عذاب خداى حمايت كردى.
ذٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كٰانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰاتِ فَكَفَرُوا. «با»،فى قوله «بِالْبَيِّنٰاتِ»، روا بود كه تعديه را باشد و روا بود كه به معنى«مع»باشد.گفت:
اين براى آن است كه ايشان را پيغامبرانشان بياوردند معجزات،يا بيامدند با معجزات و بينات،ايشان كافر شدند. فَأَخَذَهُمُ اللّٰهُ، خداى تعالى بگرفت ايشان را به عذاب.
إِنَّهُ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقٰابِ، كه او قوى و قادر است و سخت عقوبت.
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنٰا مُوسىٰ بِآيٰاتِنٰا وَ سُلْطٰانٍ مُبِينٍ. گفت:ما فرستاديم موسى را به آيات ما و ادلت و حجج كه بر دست او اظهار كرديم،و حجتى روشن.
إِلىٰ فِرْعَوْنَ، «الى»تعلق دارد به«ارسلنا»،به فرعون و هامان و قارون. فَقٰالُوا، ايشان گفتند كه:او جادوى دروغزن است.
فَلَمّٰا جٰاءَهُمْ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِنٰا، چون آمد به ايشان،يعنى موسى و حق آورد به نزد [٢]ايشان از نزديك ما. قٰالُوا، گفتند[١٣٤-پ]،يعنى فرعون و لشكرش: اُقْتُلُوا أَبْنٰاءَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ، بكشى پسران آنان را كه به موسى ايمان آوردهاند.
وَ اسْتَحْيُوا نِسٰاءَهُمْ، و زنانشان را زنده رها كنى.
قتاده گفت:اين خبر قتل اول بوده است،براى آنكه فرعون از قتل بازايستاد.
چون خداى تعالى،موسى را بفرستاد با سر قتل شد و براى آن،زنان را زنده رها كردند كه از ايشان قتال نيايد و نيز تا نسل بنى اسرايل منقطع نشود،كه ايشان [٣]بنى اسرايل را به بنده گرفته بودند [٤]. وَ مٰا كَيْدُ الْكٰافِرِينَ إِلاّٰ فِي ضَلاٰلٍ، گفت:مكر و كيد كافران از فرعون و قومش جز در ضلال و گمراهى نيست،يعنى بر كار نيوفتاد و آن را اثرى نبود.و مراد به«كيد»،سگالش فرعون بود تا موسى-عليه السلام-در ميان آن كودكان كشته شود و ملك به فرعون بماند.خداى تعالى بر رغم او،موسى را در كنار او بپرورد تا دمار از او و قومش برآورد،و بر دست او ايشان را هلاك كرد.
وَ قٰالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسىٰ، حقتعالى حكايت قول فرعون باز كرد كه او
[١] .اساس،آب:و اخذهم،با توجه به قرآن و ساير نسخهها تصحيح شد.
[٢] .گا،لا،آد:نزديك.
[٣] .گا،آد:قبطيان.
[٤] .گا،آد:توانند گرفتن.