فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٦ - شخصیت و جایگاه علاّمه حلّی در فقه محمد فاضل استرآبادی
كرده وهم محتواى كتاب را به زيبايى وجامعيت توضيح داده ودريافت آن را آسان كرده است.»رياض العلماء، ج ١/٣٨٥ يادآور مىشويم كه مختصر الاصول ابن حاجب از نام آورترين كتابهاى اصول فقه است وبر آن شرحهاى بسيار نگاشتهاند.درباره راز ورمز موفقيت مرحوم علاّمه آوردهاند كه تلاشخستگىناپذير او، جدا شگفت آور است. براى نمونه: در حال مسافرت با وسايل آن روزگار كه بر چهار پايان بود، دست ازنگارش بر نمىداشت. از اين روى برخى نوشتههاى اين گونهاش به آسانى قابل خواندن نبود و جز فرزندش، فخرالمحققين كسى ديگر نمىتوانست آن را بخواند. آوردهاند كه كار پژوهش ونگارش را حتى به هنگام صرف غذا نيز رها نمىكرد، تا جايى كه برخى از نزديكانش گاهى لقمه دردهانش مىگذاشتند. بسيار مىشد كه براى نوشته هايش نقطه نمىگذاشت، چون به طور متوسط مىتوان به جاى نقطه گذارى يك سطر، كلمهاى را نگاشت وبه جاى نقطهگذارى يك صفحه مىتوان يك سطر كلمه نوشت واين خود به گونهاى صرفه جويى در وقت به شمار مىآيد.
برخى ديدگاههاى ويژه فقهى
١. علاّمه حلى آب جارى كمتر از كر را منفعل مىداند، يعنى برخورد با نجس، آن را نجس مىكند، هر چند رنگ، بو و مزهآن دگرگون نشود. در اين باره مىنويسد:
«الثانى: لو كان الجاري أقل من كر نجس بالملاقاة الملاقي وما تحته.»اگر آب جارى كمتر از كر باشد و با نجس برخورد كند، آنبخش از آب جارى كه با نجس برخورد كرده وآنچه پايينتر از آن باشد، نجس مىشود.
تذكرة الفقهاء، ج ١/١٧، چاپ جديد و منتهى، ج ١/٦.
علاّمه حلى در همه كتابهاى خود همين ديدگاه را برگزيده است، جز ارشاد، بنابر احتمال صاحب مفتاح الكرامة، ولى در هيچ يك از كتابهايش استدلالى نياورده است كه چرا كر بودن در اعتصام آب جارى شرط است. ياد آور مىشويم كه هيچ يك از فقيهان