فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٩ - كاوشى در حكم فقهى صابئان مقام معظم رهبرى
شنيده و آن را براى خود امان پنداشته است، خون او نيز محفوظ است. با آن كه در صورت نخست، عدم امان واقعى، محتمل است و در صورت دوم، عدم امان واقعى مسلم است، اما شارع، در هر دو مورد به جهت احتياط در حفظ جان انسانها، به ترتيب آثار امان، حكم كرده است، هم چنين در مورد كسى كه مشتبه به كتابى بودن است، شارع براى همان احتياط در خون و جان انسانها، او را محكوم به احكام اهل كتاب كرده است. و اما بنابر احتمال ديگر - كه پيشتر نيز ياد شد - كه مراد از شبهه در «شبهة الكتاب»، «مشتبه فيه» باشد و مفاد آن، چنين باشد كه كتابى را كه در اختيارشان است و «كتاب آسمانى»اش مىپندارند، كتاب الهى كه بر پيامبرشان نازل شده نيست، بلكه واقعيت بر ايشان مشتبه شده است، همان گونه كه در روايات در مورد «مجوس چنين» آمده است.
روايت شده كه آنان، داراى پيامبر بودند و بر آنان كتاب آسمانى نازل شد اما كتاب ياد شده سوخت و از آن چيزى باقى نماند. بنابر اين، آنچه در اختيار ايشان است، كتاب حقيقى كه از آسمان نازل شده نيست بلكه بر ايشان مشتبه شده است.
بنابر اين احتمال، مساله با صورت گذشته تفاوت مىكند زيرا در مورد چنين كسان ]من له شبهة الكتاب به معناى اخير [اجراى حكم ذمى، حكم احتياطى نيست. همان گونه كه در مورد مجوسيان، حكم احتياطى نيست. زيرا در اين صورت، براستى «اهل كتاب» هستند و نه مشتبه به اهل كتاب و در نتيجه، حكم ايشان همان حكم جارى در مورد يهوديان و مسيحيان خواهد بود. ولى بايد توجه داشت كه درستى كاربرد اين تعبير ] شبهة اهل الكتاب به معناى اخير [در مورد هر گروه و طائفه مذهبى، متفرع بر آنست كه به دليل معتبر ثابت شود كه داراى كتاب آسمانى بودهاند - همان گونه كه در مورد مجوسيان ثابت شده است - و در اين مورد، حدس و گمان - چه از طريق تطبيق كتاب ايشان با ديگر كتابهاى آسمانى و چه از راههاى ظنى ديگر - كفايت نمىكند.
بنابر اين، اگر چنان دليل معتبرى در مورد صابئان وجود داشته باشد، مدعا ثابت مىشود و در غير اين صورت، تطبيق عنوان «من له شبهة الكتاب» (به معناى دوم)