٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٦ - سخنی در تنظیم خانواده (٢) محمد مؤمن قمى آیت الله

مى‌توان از آيه برداشت كرد، اين است كه - قرآن كه فرمان دگرگونى را از ابليس حكايت مى‌كند - هر دگرگونى كه به دستور ابليس صورت گيرد ممنوع و حرام است؛ مانند بر انگيختن مردم به سوى گناه يا فريب و.... همچنين، اجمالاً از آيه استفاده مى‌شود كه ابليس براى دگرگون ساختن آفرينش خدا انگيزه دارد و مى‌خواهد در كار خدا اخلال و در سلطنت او دخالت كند، ولى مقام خدا بالاتر از آن است كه ستمكاران مى‌انديشند، بنابر اين، هرگونه دست بردن در آفرينش خدا، اگر روشن شود كه به فرمان شيطان است، حرام خواهد بود و هر گاه مورد ترديد واقع شود و دليلى بر اثبات حكم آن در دست نباشد، اصل برائت و عدم حرمت جارى مى‌شود. (١)

بهترين احتمال در معناى دگرگونى كه ابليس آن را در نظر دارد، عبارت است از: دگرگونى هايى كه مردمان نادان خواهان آن بودند تا بدين وسيله خشنودى خدايان خيالى خود و نه خداى عزوجل را جلب نمايند، يعنى تغييراتى كه هنگام رفتن به پرستشگاه‌ها و معابد پديد مى‌آورند و هم چنان ادامه دارد، از قبيل تراشيدن سر، و ديگر مراسم عبادى پيروان نادان اديانى ساختگى و از بين رفته. اين مطلب را بخش پيشين آيه تأييد مى‌كند، آن جا كه به عنوان حكايت از شيطان مى‌گويد: «ولامرنهم فلبتكن آذان الأنعام، (٢)به آنان فرمان مى‌دهم كه گوش‌هاى چهار پايان را بشكافند.» بديهى است كه بريدن يا شكافتن گوش چهارپايان، وقتى حرام است كه هدف از آن جلب خرسندى خدايان ساختگى‌باشد. در غير اين صورت، دليلى بر حرمت آن وجود ندارد.

هم چنين مفاد آيه عبارت از: واژگون نماياندن دين پاينده‌اى كه خداوند آن را


(١)منظور سخنان رهبر معظم انقلاب آن است كه از آيه مورد بحث نمى‌توان اطلاق را به دست آورد و ذاتاً اطلاق ندارد. بنابراين، بايد به حدّ متبقن بسنده كرد و آن عبارت است از دگرگونى كه به امر شيطان باشد. يعنى هرگاه بدانيم كه دگرگونى به دستور شيطان بوده است... .
(٢)سوره نساء، آيه ١١٩.