فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٣ - سخنی در تنظیم خانواده (٢) محمد مؤمن قمى آیت الله
در اختيار او است و آن را از ديگر آيات و موارد نمىتوان به دست آورد. علت تفاوت اين آيه با ديگر آيات اين است كه، مفهوم حكمى كه بر موضوع آيه حمل شده، به تك تك افراد موضوع اين حكم سرايت داده مىشود، و «نساء» هر همسر مردى جمع است، ولى معناى اين واژه، آن است كه «همسر هر مرد كشتزار او است» و عبارت «زوجتك حرث لكم» (همسرت كشتزارت مىباشد) گوياى همين معناى كشتزار بودن است كه در اختيار شوهر قرار داده شده. به ويژه آن كه جمله: «فأتوا حرثكم أنّى شئتم» بر آن استوار شده است، زيرا اين جمله كه فرع جمله اوّل است، نشان مىدهد كه جمله نخست بر اين موضوع كه زن به اختيار شوهرش مىباشد ، دلالت دارد. اين بيان، با بيان هايى كه در ديگر آيات آمده، تفاوت دارد، زيرا اين آيات در صدد آن است كه مىخواهد بر انسانها منت بگذارد، از اين رو كه خدا همه چيز را آفريد و رام آنان كرد تا از آنها سود برده و آرام گيرد. هم چنين همسرانى از خود آنان آفريد. و منافاتى ندارد كه بهرهگيرى از اينها مشروط به شرايط باشد. ولى در آيه مورد بحث در پى روشنشدن چگونگى رفتار با همسران است و اين كه آنان كشتزارهاى شوهران خود هستند و از هر سو بخواهند مىتوانند از آن بهرهمند گردند. در نتيجه، اين آيه براى اثبات حق شوهران ظهور دارد.
از دلايلى كه ثابت مىكند خداوند در اين آيه بر آن است تا اختيار شوهران را ثابت كند، صحيحه معمر بن خلاد است. او مىگويد امام (ع) فرمود:
در باره آميزش بازنان از پشت، چه مىگويند؟ گفتم: به من خبر رسيده است كه اهل مدينه (اهل كتاب، خ) اشكالى درآن نمىبينند. امام (ع) فرمود: يهود مىگفتند: هر گاه مرد با زن از پشت نزديكى كند نوزاد دوربين خواهد شد. آن گاه خداوند اين آيه را نازل كرد: «نساءكم حرث لكم فاتوا حرثكمانى شئتم، - بر خلاف گفته يهود - از هر جا كه مىخواهيد بازنانتان نزديكى كنيد، چه از جلو و چه از عقب» البته، مقصود آميزش در نشيمن گاه نيست. (١)
(١)«وسائل الشيعه»، ج ١٤/١٠٠، باب ٧٢ از ابواب مقدمات نكاح، حديث ١، «تهذيب»، ج٧/٤١٥، باب السنة فى عقود النكاح، حديث ٣٢، وباب من الزيادات فى فقه النكاح، حديث ٤٩، ص٤٦٠، در همين كتاب و در جاى ديگرى آمده است: اهلالكتاب.... قال: من قبل و من دبر.