لخروج الحدث بواسطة ذهاب وكاء السهة، فصار كالنوم متوركا و مضطجعا، و لما كان المقيس عليه ناقضا على كل حال، فكذا المقيس.»منتهى المطلب، ج ١/٣٣ استدلال ما هم به روايت است و هم به عقل. اما روايت... و اما عقل: خواب سبب بيرون آمدن حدث است، چرا كه به هنگام خواب، خود نگهدارى از ميان مى‌رود، بنابراين مانند خوابيدن به پهلو يا دراز كشيدن به پشت است و چون در اين موارد، كه مقيس عليه‌اند، ناقض وضو است، پس ديگر خوابها،كه بدانها قياس مى‌شوند نيز ناقض خواهند بود.

اين گونه استدلال نزد فقيهان شيعه ارزشى ندارد و علاّمه خود نيز در كتابهاى ديگرش، هرگز اين چنين سخن نگفته است. اينها همه نشان مى‌دهند كه او در دو كتاب تذكرة و منتهى دربرابر فقيهان اهل تسنن، به شيوه خودشان با آنان سخن مى‌گويد. استدلالهايى از اين دست در جاهاى ديگرى از آثار علاّمه نيز مى‌توان يافت. براى نمونه: در بحث احرام و حرام بودن ازدواج در آن. منتهى، ج ٢/٨٠٨ .در باب جايز بودن خواندن از روى قرآن. تذكرة، ج ٣/١٥١. در باره مستحب بودن تكبير پيش از ركوع. منتهى ج ١/٢٨٤.

ناهماهنگى در برخى ديدگاههاى علاّمه حلى

در برخى از فتواهاى علاّمه ناهماهنگى و گاهى تنافى به چشم مى‌خورد، براى نمونه آب مضاف را در برخى نوشته هايش‌پاك كننده مى‌داند و در برخى ديگر نمى‌داند. مواردى مانند اين مساله در آثار اين انديشمند بزرگ به گونه‌اى است كه گاهى گمان مى‌رود او از استوارى نظر و ثبات راى برخوردار نبوده است. در اين باره چند نكته و چند مساله را ياد آورمى‌شويم.

تجديد نظر در ديدگاهها و مبانى در ميان صاحب نظان و انديشمندان، چيزى طبيعى و رايج است و فقيهان شيعه و اهل تسنن نيز از اين قاعده بيرون نيستند. فراوان مى‌توان يافت كه فقيهان بزرگ و نامور، تجديد نظر كرده‌اند. براى نمونه:

الف - شهيد دوم در باره شهيد اول، كه به راستى از بزرگان و اركان فقه شيعه است، مى‌گويد: