فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٢ - سخنی در تنظیم خانواده (٢) محمد مؤمن قمى آیت الله
سخنى در تنظيم خانواده (٢)
محمد مؤمن قمى
تحقيق در مفهوم ضرر
بر فرض تمام بودن دلايل و اين كه به خود زيان رساندن به اقتضاى همان دليلها حرام است، اينك مىپردازيم به مفهوم ضرر. از اين رو، مىگوييم: هر چند واژه ضرر، زيان مالى، بدنى و حيثيتى را در برمىگيرد، ولى تحقق آن نبايد با انگيزهاى عاقلانه همراه باشد.
به گفتار روشنتر، «ضرر» عبارت از اين است كه انسان مال و يا چيزى را از دست بدهد و در اين كار هيچ هدف خردمندانهاى نداشته باشد. و نيز مزد دادن براى كار - در باب اجاره - و يا بخشش مالى به منظور احسان، به كسى كه مستحق است، ضرر مالى شمرده نمىشود. با آن كه سوزاندن و نابود كردن مال بدون انگيزه عقلايى از مصاديق ضرر زدن مالى به خود به شمار مىرود، همچنين، سيگار كشيدن، هر چند برخى از زيانها بر آن مترتب باشد، در صورتى كه موجب آن شود، مصداق «اضرار»به خود، به شمار نمىرود. اما اگر چنان نباشد، اضرار محسوب خواهد شد. هم چنين راضى نگه داشتن غريزه به