٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦١ - قواعد فقهى (٣) قاعده اضطرار محمد رحمانی

بنابر اين، علت اين كه ايشان از سند به عنوان صحيح نام برده روشن نيست، زيرا احمد بن محمد از نظر ايشان مجهول است.

نقد و بررسى

در هر صورت نظر آية اللّه‌ خوئى بر ضعف سند روايت نادرست است، زيرا احمد بن محمد يحيى اگر چه توثيق خاص ندارد، ولى توثيق عام دارد. ما در اين جا برخى از ادله اعتبار احمد بن محمد يحيى را نقد وبررسى مى‌كنيم:

١ - اين شخص از مشايخ شيخ صدوق است واصحاب نيز بر مشايخ شيخ صدوق اعتماد كرده‌اند واين توثيق عام است.

اشكال اين استدلال درست نيست،زيرا شيخ اجازه بودن، كاشف از وثاقت نيست.

٢ - برخى از بزرگان او را ثقه دانسته وبر احاديثش اعتماد كرده‌اند، از جمله شهيد ثانى وشيخ بهائى. (١)

اشكال :اين توثيق‌ها اجتهادى است نه حسى، و توثيقى حجيت دارد كه از روى حس ويا قراين نزديك به حس باشد، مانند توثيقات نجاشى و شيخ طوسى.

٣ - علاّمه در فايده هشتم طريق شيخ صدوق را به عبد الرحمن بن حجاج و عبد اللّه‌ بن ابي يعفور صحيح مى‌داند، و حال آن كه احمد بن محمد بن يحيى نيز در اين طريق است. (٢)و اين توثيق عام براى او به شمار مى‌آيد.

بر اين استدلال اشكال شده به اين كه، تصحيح علاّمه ارزش ندارد، چون ناشى شده از مبناى او كه عبارت است از جريان اصالة العداله ودر مواردى كه ضعفى در باره آن‌ها ثابت نشده است. (٣)

ولى اين اشكال نادرست است، زيرا علاّمه عدالت را ملكه مى‌داند و او از نخستين كسانى است كه عدالت را ملكه مى‌داند و صاحب جواهر در مقام رد اين مطلب كه علما عدالت را ملكه نفسانى مى‌دانند كه از ملازمت با تقوى و مروت حاصل مى‌گردد مى‌نويسد:

«لم اعثر على هذا التعريف لغير العلامة.» (٤)


(١)«معجم رجال الحديث»، ج٢/٣٢٨.
(٢)«رجال علاّمه حلى»، علاّمه حلى، ص ٢٧٧، منشورات رضى.
(٣)«معجم رجال الحديث»، ج ٢/٣٢٨.
(٤)«جواهر الكلام»، محمد حسن نجفى، ج ١٣/٣٩٤، دار احياء التراث.