فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٢ - قواعد فقهى (٣) قاعده اضطرار محمد رحمانی
در ميان علما نيافتم كسى را كه عدالت را ملكه نفسانى بداند جز علاّمه.
پس اشكال بر توثيقات علاّمه به اين معنى كه بر پايه اصالة العداله مىباشد، ناوارد است. افزون بر اين مورد، علاّمه طريق شيخ را به محمد بن على بن محبوب تصحيح كرده است. (١)در حالى كه يك طريق بيشتر ندارد و در آن طريق هم احمد بن محمد بن يحيى واقع شده است. (٢)
و نيز طريق شيخ به على بن جعفر تصحيح شده واحمد بن محمد بن يحيى هم در آن هست. (٣)و نيز طريق صدوق به «عبد الرحمن بن حجاج» تصحيح شده و حال اين كه اين شخص در سند است. (٤)
٤- دليل ديگر بر ثقه دانستن «احمد بن محمد توثيق شهيد ثانى (٥)
در «درايه»، (٦)و «هداية المحدثين»، (٧)و صاحب معالم در بحثخبر واحد وشيخ بهاء در مشرق وميرداماد ومقدس اردبيلى وسماهيجى به نقل «منتهى الدراية» و مامقانى در «تنقيح المقال»، (٨)وبسيارى از بزرگان ديگر مىباشد. اين ثقه دانستنها اگر چه ممكن است از جهاتى مورد اشكال باشد، ولى روى هم رفته موجب اطمينان به توثيق خواهد بود.
به عنوان نمونه مرحوم مامقانى مىنويسد:
والملخص المقال انّا لانتوقف بوجه في عدّ الرجل من الثقات وعدّ حديثه صحيحاً بعد ما عرفت)
٥ - اعتماد سيرافى وجمع ديگرى از اصحاب بر روايت احمد بن محمد بن يحيى است. (٩)
(١)(«خلاصه»، علاّمه، ص٢٧٦).
(٢)«تهذيب الاحكام»، شيخ طوسى، ج ١٠/٧٢.
(٣)(همان، ص٨٢).
(٤)«من لايحضره الفقيه»، ج ٤١/٤.
(٥)الرعاية فى علم الدراية، شهيد ثانى، ص٣٧١.
(٦)«وجيزة»، ص١٣٣ - ١٥٤.
(٧)«منتهى الدراية»، سيد محمد جعفر مروج، ج١٧٩/٥.
(٨)تنقيح المقال، آية اللّه مامقانى، ج٩٦/١.
(٩)«رجال نجاشى»، ص٦.٥٩.