استصحابى، به حليت خون يك انسان - چه رسد به انسانهاى بسيار - حكم كند. و اين توهم كه احتياط در دماء مخصوص به مسلمانان است، ناروا است زيرا ملاك احتياط، احتمال مصونيت خون و جان است و اين احتمال، مخصوص مسلمان نيست بلكه در مورد كتابى معاهد و امثال او نيز جارى است. بنابر اين، اگر احتمال مصونيت وجود داشت - از هر راه و منشا كه پديد آمده باشد - احتياط ياد شده، مورد خواهد داشت و اين احتمال در امثال مورد بحث، وجود دارد.

نتيجه آنكه استصحاب عدم كتابيه در ما نحن فيه، به هيچ وجه مورد نخواهد داشت. بنابر اين، ظاهرا، اين جا از باب لزوم احتياط در جان و مال و آبرو... مجراى «اصالة الاحتياط» است، واللّه‌ العاصم. تمامى مباحث ياد شده، در محور پرسشهاى كبروى اين مساله بود. محور دوم: نكات صغروى كه بايستى در مورد آن بحث و كاوش داشت :

نكته اول:آيا شواهدى بر اينكه صابئان از اهل كتابند، وجود دارد؟

در پاسخ مى‌توان از چند راه بر اهل كتاب بودن آنان استدلال كرد.

راه نخست: از آيات قرآنى كه واژه صابئان در آن ذكر شده است - كه سه آيه است -.

{آيه اول: «ان الذين آمنوا والذين هادوا والصابئون والنصارى من آمن باللّه‌ واليوم الآخر وعمل صالحاً فلا خوف عليهم و لا هم يحزنون } . (١).

آيه دوم: اين آيه نزديك به مضمون آيه نخست است :

{ان الذين آمنوا والذين هادوا والصابئين من آمن باللّه‌ واليوم الآخر وعمل صالحاً فلهم أجرهم عند ربّهم ولا خوف عليهم ولاهم يحزنون } . (٢)

از اين دو آيه استفاده مى‌شود :

اولاً: عقائد آنان، مشتمل بر ايمان به خدا وروز قيامت است والاّ؛ ياد كرد آن در مورد ايشان وجهى نداشت.

ثانياً: از ميان صابئان كسانى كه به خدا وروز قيامت ايمان آورند و آن را با عمل صالح همراه كنند، اهل نجاتند. اين سخن، تنها در صورتى صحيح است كه اين دين، درست بوده و از طرف

(١) سوره مائده، آيه ٦٩.
(٢) سوره بقره، آيه ٦٢.