فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٧ - احكام فقهى پول محمد جواد حیدری
از گرفتن تلف شود و از بين برود. حواله از اين لحاظ با پول فرق دارد، زيرا اگر پيش از آن كه وجه آن دريافت شود تلف گردد، حق طلبكار ساقط نمىشود، گرچه حواله در دست طلبكار از بين رفته باشد.
فقه اهل بيت: آيا پول پديدهاى جديد است؟
: پول پديدهاى جديد نيست. پول در روزگاران گذشته نيز بوده است، آن چنان كه در جريان قصه اصحاب كهف آمده است:
{... فابعثوا بورقكم هذه الى المدينة.. } . (١)
در اين جا مقصود از ورق، همان پول رايج آن زمان است.
البته در زمان گذشته، گونه اول پول، يعنى پولى كه با قطع نظر از اعتبار حكومت، ماليت عرفى دارد، رايج بوده است ولى در زمان ما بيشتر گونه دوم پول - پولهاى اعتبارى - رايج است.
فقه اهل بيت: آيا پول قيمى است يا مثلى؟
: گرچه دو اصطلاح «مثلى» و «قيمى» در خصوص كالا به كار مىرود ولى مىتوان آن را در پول نيز به كار برد و پول را از مثلىها شمرد. هر چند از نوعى باشد كه بدون اعتبار حكومتى خود ارزش ذاتى داشته باشد. چنين پولى نيز با اين كه سكه رايج دارد، مثلى است ولى جنس آن بى آن كه سكه زده شود از نوع «قيمى» خواهد بود. بنابر اين، اگر كسى پول كسى را تلف كرده باشد بايد مثل آن را به او بپردازد، اگر ممكن نبود معادل بهاى آن را بپردازد.
اختلاف اخبار در مورد مثلى بودن يا قيمى بودن درهم را مىتوان اين گونه توجيه كرد: آن روايتى كه مىگويد: بايد «مثل» درهم پرداخته شود، نظر به مواردى دارد كه مثل آن موجود و در دسترس باشد. و آن روايتى كه مىگويد: بايد قيمت پرداخته شود، مقصود آن مواردى است كه مثل در دسترس نيست. به اين ترتيب مىتوان تعارض اين دو دسته اخبار را از بين برد.
دو روايت متعارض در مورد مثلى يا قيمى بودن در هم وجود دارد، يكى روايت يونس است از امام رضا (ع) كه مثلى بودن درهم از آن استفاده مىشود.
(١) سوره كهف، آيه١٩.