فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٢ - علم قاضى (٢) آيت اللّه سيد محمود هاشمى
به خدا سوگند با اين كه به چشم خود ديدى وخدا هم مىداند كه او آن عمل راانجام داده است.
خداوند براى هر چيزى حدّى قرار داده وبر كسى كه از آن حد تجاوز كند، نيز حدى مقرّر داشته است).
برقى اين روايت را در محاسن از داود نقل كرده است، چنانكه مانند آن را نيز در محاسن، از عمرو بن عثمان از على بن حسين بن رباط از ابى مخلد، از امام صادق(ع) روايت كرده است و در آن افزوده «و جعل ما دون الأربعة الشهداء مستوراً على المسلمين» خداوند اراده فرموده گناهى از اين قبيل كه كمتر از چهار شاهد بر آن گواهى دهند، بر مسلمانان پوشيدهبماند.
بخش پايانى اين روايت(وجعل ما دون. . . ) در روايت ديگرى نيز آمده كه كلينى آن را از عدهاى از اصحاب، از احمد بنمحمد بن خالد، از عمرو بن عثمان، از علىّ بن الحسن بن علىّ بن رباط، از امام صادق(ع) روايت كرده است كه فرمود:
«رسول خدا(ص) به سعد بن عباده فرمود: خداوند براى هر چيز حدى قرار داده وبراى هر كس كه از آن حد تجاوز كندنيز حدى مقرر داشته است واراده فرموده گناهى اين چنينكه كمتر از چهار شاهد بر آن اقامه شود بر مسلمانان پوشيده بماند. (١)
ظاهراً اين ذيل از فرموده پيامبر(ص) به سعد در همان سرگذشتى است كه ابن رباط آن را از طريق برقى و كلينى نقل كرده است.
به هر حال سند ذيل حديث نيز خواه به نقل كلينى يا برقى تمام است، چون عمرو بن عثمان مورد وثوق است، چه اين كه او همان خثعمى خزار است كه به گفته صريح نجاشى، (٢)توثيق شده است و داراى كتابى است كه احمد بن محمد بن خالد، از آن روايت مىكند، چنانچه در اين روايت نيز از همان كتاب نقل كرده .
همچنين على بن حسن بن رباط، توثيق شده است، ودر محاسن كه تعبيربه على بن حسين شده، اشتباهى است كه در موارد ديگرى (٣)نيز رخ داده است وابى مخلد نيز مورد وثوق است، زيرا صفوان ومحمد بن ابى عمير، به طرقى صحيح از او روايت كردهاند، بنابر اين صدر و ذيل روايت از
(١)همان، ح٢.
(٢)رجال نجاشى، ص ٢٨٧، چاپ جامعه مدرسين .
(٣)همان.