فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٢ - سخنی در تنظیم خانواده (٢) محمد مؤمن قمى آیت الله
مورد بحث، نظير آيات زير است:
{هو الذي خلق لكم ما في الأرض جميعاً } ، (١) او است كه همهچيزهايى را كه در روى زمين است برايتان بيافريد.». {وسخّر لكم ما في السموات والأرض جميعاً منه } (٢)، رام شماساخت آنچه در آسمانها است و آنچه در زمين است. همه از آن او است».
{واللّه جعل لكم من أنفسكم أزواجا و جعل لكم من أزواجكم بنينَ و حَفَدةً } ،خدا براى شما از ميان خودتان همسرانى قرار داد و از همسرانتان فرزندان و فرزندزادگان پديد آورد».و نيز، ديگر آياتى كه «لام» دارند. دليل توهم آن است كه، موضوع در اين آيات تنها به مجرور «لام» اختصاص دارد.
همان گونه كه «ما في الارض» و «ما في السموات والأرض» در اختيار هيچ كس نيست و تنها خداوند حكم كرده كه آن آفريده شده و به تسخير مردم در آمده است و دليل بر انشاى آن عبارت آن است كه هر يك از انسانها مىتواند از آن بهرهگيرد - البته، اين سخن هيچ منافاتى با آن ندارد كه بهرهگيرى نيز شرايطى داشته باشد - همچنين، همسران كشتزارهاى شوهرانند، لكن اين موضوع هيچ منافاتى با آن ندارد كه بهرهگيرى از اين كشتزار، مشروط به رضايت و اجازه شخص ديگرى باشد. بر اين اساس، همسر مىتواند شوهرش را از تقاضاى فرزند منع كند و خواسته شوهر مشروط به رضايت همسرش باشد. به بيانى ديگر، چه مانعى دارد كه مقصود آيه چيزى باشد كه به وسيله آن چرخه زندگى مردم مىچرخد، زيرا زندگى عادى آنها بدين ترتيب است كه با هم بستر شدن زن و شوهر نوزاد شكل مىگيرد، و آن محصولى است كه از زن به دست مىآيد و شوهر از اين كار سود مىبرد. و همين امر عادى سبب شده كه گفته شود: «نساءكم حرث لكم». بنابر اين، آيه در صدد اثبات حقى براى شوهر و به ضرر زن نيست، بلكه بر آن است كه الگوى يك زندگى را بنماياند. در نتيجه،نمىتوان اين آيه را دليل بر حق شوهر دانست.
اين توهم مردود است، چرا كه اين بديهى است و نمى توان ترديد داشت كه آيه: «نساءكم حرث لكم» در اين معنا ظهوردارد كه زن كشتزار شوهر خود و
(١) سوره«بقره»، آيه ٢٩.
(٢) سوره «جاثيه»، آيه ١٣.