فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٥ - شخصیت و جایگاه علاّمه حلّی در فقه محمد فاضل استرآبادی
«بهتر آن است كه در وصف علاّمه چيزى ننويسم، چه اين كه كتابم گنجايش فضايل و نيكيهاى او را ندارد.» با اين كه نقد الرجال او و موضوعش، شرح حال بزرگان علم و حديث شيعه است. ويژگيهاى مرحوم علاّمه حلى را مىتوان در محورهاى زيربيان كرد:
١. بعد علمى:آشنايى علاّمه در همه دانشهاى عقلى و نقلى آن روزگاران، نزد همگان پذيرفته شده است. اين آشنايى از ژرفهاى شايستهاى نيز بر خوردار است، به گونهاى كه در همه اين رشتهها، مدرسى توانمند و نويسندهاى چيره دستبود.
٢. بعد تعليم:توانايى ويژه علاّمه در تدريس، سبب گرديد كه فقيهان نام آور شاگردان زيردستى به جهان اسلام تحويلدهد. نظام الدين قرشى در كتاب نظام الاقوال مىگويد:
«وكل من تاخر عنه استفاد منه» هر كه پس از او آمد از او بهره جست.
رياض العلماء، ج ١/٣٦٦
٣. بعد تحقيق:علاّمه در همه رشتههاى دانشهاى عقلى و نقلى روزگار خويش صاحب نظر و محقق بود، به گونهاى كه ديدگاههاى دقيق و شگرف او همواره باگذشت سده هايى از آنها، جاودانه و شاداب پابر جاى مانده است. مرحوم سيد محسن امين در اين باره مىنويسد: «از محقق طوسى، خواجهنصير، پرسيدند از شهر حله چه خاطرهاى دارى؟ گفت:
عالمى را در آن شهر ديدم كه با هر كس بحث و مناظره كند، غالب آيد.» اعيان الشيعة، ج ٥/٣٩٦.
٤. بعد تاليف:علاّمه حلى در همه دانشهاى ياد شده داراى نوشتههاى گرانسنگى است كه شايسته تدريس و بهره جويى و شرح و تعليق از سوى استادان ومحققان سترگ اين رشتههاست. بيش از صد عنوان كتاب در افزون بر ده رشتهدانشهاى اسلامى از مرحوم علاّمه به يادگار مانده است.ابن حجر عسقلانى شافعى در كتاب الدرر الكامنة چنين گويد:
«شرحى كه علاّمه بر كتاب مختصر الاصول ابن حاجب مالكى نوشته در نهايت زيبايى وخوبى است، هم واژههاى دشواركتاب را به خوبى حل