فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٧ - شخصیت و جایگاه علاّمه حلّی در فقه محمد فاضل استرآبادی
شيعه، چه پيش از او چه پس از او، چنين ديدگاهى نداشتهاند، تا جايى كه بسيارى از آنان بر خلاف ديدگاه مرحوم علاّمه ادعاى اجماع كردهاند، مانند استاد ودايى او، محقق حلى در معتبر، شهيد در ذكرى و محقق دوم در جامع المقاصد (١/١١١). فرزندش فخر المحققين، نويسنده ايضاح الفوائد، كه شرحى است بر قواعد، نيز هيچ سخنى در رد يا تاييد اين ديدگاه پدرش نياورده است. صاحب جواهر پس از بحث وبررسى گسترده اين مساله و ياد آورى هرگونه استدلالى كه ممكن است براى ديدگاه علاّمه آورده شود چنين مىنويسد:
«فالمسألة من الواضحات التي لاينبغي اطالة الكلام فيها. و كأنّه لمكان استبعاد صدور مثل ذلك من العلامة، فسّر كشف اللثام اشتراط الكرية بشيء يقطع الناظر في كلام العلامة بانه لايريده...»جواهر الكلام، ج ١/٨٧.
اين مسأله به اندازهاى آشكار است كه بى نياز از درازاى سخن در آن مىباشيم. گويا به دليل بعيد بودن چنين ديدگاهى از مرحوم علاّمه، در كشف اللثام، شرط كر بودن را به گونهاى معنا كرده است كه هر بيننده سخن علاّمه يقين مىكند كه مقصود او چنين نيست.
٢. اعتصام يا نجاست ناپذيرى آب چاه، از ديدگاههاى ويژه مرحوم علاّمه حلى است كه از زمان او رفته رفته رواج يافته و امروز از بديهيات فقه به شمار مىآيد. مرحوم علاّمه در تذكره (ج ١/٢٥ چاپ جديد) و منتهى (ج ١/١٢ چاپ قديم) در باره اين مساله سخن گفته و در منتهى استدلال مفصل و طولانى دارد.
او در قواعد مىگويد كه در اين مساله دو ديدگاه يافت مىشود و محقق در كتاب معتبر (ص١٢) به شيخ طوسى نسبت مىدهد كه در تهذيب و استبصار در باره آب چاه معتقد است كه اگر با نجسى برخورد كند، وضو گرفتن از آن درست است و اگر لباسى نجس را با آن بشويند پاك مىشود.
البته عبارت تهذيب اين است:
«ان الآبار تنجس بما يقع فيها و تطهر بنزح شيء منها، سواء كان الماء فيها قليلاً أو كثيراً.»ج ١/٤٠٨
چاهها با افتادن چيزى ]نجس [در آنها