اين وضو و مانند آن از كتاب خدا دانسته مى‌شود. خداوند فرموده است: {ماجعل عليكم فى الدين من حر } .. بنابر اين، بر روى اين نوار - به جاى شستن - مسح كن.» (١)

سپس اشاره مى‌كند به گفتار محقق «نراقى» كه تكاليف را به چهار مرحله تقسيم كرده است.

١ - مرحله يسر يعنى مرحله‌اى كه تكليف موجب عسر و حرج نيست، ٢ - مرحله‌اى سخت كه به حد تنگنا نرسيده باشد، ٣ - مرحله تنگنايى كه به حد حرج و ناتوانى نرسيده باشد، ٤ - مرحله ناتوانى و فشار(حرج).ايشان در اين باره مى‌فرمايد:

بى گمان تكليف در مرحله چهارم وجود ندارد. و افزون بر آيات و روايات، عقل نيز آن را نمى‌پذيرد. و تكليف در مرحله اول (آسانى) جايز است و آيات و روايات نيز گواه آن هستند.

و گفتگو در مورد مرحله دوم و سوم است كه از آن به مرحله عسر و حرج ياد مى‌شود (٢).

ايشان در اين باره مى‌فرمايند: ممكن است با قاعده لطف بر نفى تكاليفى كه موجب عسر و حرج‌اند، استدلال شود، زيرا اگر چنين تكاليفى وجود داشته باشند ممكن است بيشتر مردم به ناچار مرتكب گناه و نافرمانى شوند، و اين خلاف لطف الهى است. اين محقق ارجمند پس از گفتگوى گسترده در زمينه قاعده لطف و نقد و ايراد جوابى كه محقق نراقى از اشكال داده است، مى‌فرمايد: لسان ادله نفى عسر و حرج به آياتى مى‌مانند كه غير قابل تخصيص اند، همانند {ما اللّه‌ يريد ظلماً للعباد } (٣)و همانند {ما ربّك بظلام للعبيد } . (٤)بنابر اين، ادله قاعده نفى عسر وحرج غير قابل تخصيص است: (ص٢٩١).

ايشان اشكال ديگرى را در اين باره بيان مى‌كند:

گاهى فقها قاعده را در برخى از احكامى كه همراه با عسر و حرج است، مانند: روزه در روزهاى بلند تابستان، جهاد و وضو با آب سرد جارى نمى‌كنند.

(١)وسائل الشيعة، ج ١، ص١٢٠، باب ٣٩ از ابواب ماء مطلق، ح١٤.
(٢)عوائد الايام، عائده ١٩، ص٦٥.
(٣) غافر، آيه ٣١.
(٤) فصلت، آيه ٤٦.