هفت سده، هميشه سر سبز و شاداب و همواره پر برگ و بار است و تا كنون در همه مجالس درسى و محافل علمى، گفته‌هاى علاّمه، محور بحث و بررسى و در معرض نقد است. باگذشت اين زمان دراز، هم اكنون نيز ديدگاهها و استدلالهايش گواه درستى و سند زنده در همه كتابهاى فقهى است.البته اين نكته تنها در فقه نيست، بلكه نقش آفرينى علاّمه در ديگر دانشهاى عقلى و نقلى رايج در حوزه‌هاى آن روزگار به همين گونه بود.

نام كتابها وموضوعات نوشته‌هاى علاّمه حلى

١. فقه: بيست عنوان كتاب فقهى مختصر و مفصل، كامل و ناقص، جامع و غير جامع، مستدل و غير مستدل، مخصوص فقه شيعه و مشتمل بر فقه اهل تسنن. يكى از بزرگترين كتابهاى فقهى علاّمه قواعد الاحكام است كه برخى آن را بهترين نوشته علاّمه كه در طول ده سال نگاشته شده، دانسته‌اند. (اعيان الشيعة، ج ٥/٤٠٤) ديگر از كتابهاى فقهى او تحرير المسائل است كه به اعتقادنگارنده بهترين نوشته فقهى اوست. علاّمه تهرانى در الذريعة مى‌گويد:

«مسائل كتاب تحرير را شمردم، چهل هزار مساله بود.» الذريعة، ج ٣/٣٧٨، ش: ١٣٧٥

دو كتاب فقهى مستدل و بزرگ علاّمه، تذكرة الفقهاء و منتهى المطلب است. اين هر دو، فقه مقارن و مقايسه‌اى است، زيرا در هر فرع ديدگاههاى فقيهان شيعه و سنى را با دليلهايشان نقل و نقد مى‌كند. علاّمه خود در باره كتاب منتهى المطلب گفته است «لم يعمل مثله» تاكنون مانند آن نگاشته نشده‌است.

از عبارتى در تذكرة الفقهاء ج ١/٢٧، روشن مى‌شود كه اين كتاب را پس از منتهى المطلب نگاشته است.

از ديگر كتابهاى مهم و ارزشمند علاّمه مى‌توان از ارشاد نام برد كه تاكنون بسيارى از بزرگان تاريخ فقه شيعه، شرحهاى گرانسنگى بر آن نگاشته‌اند و اين كتاب را به عنوان متن متينى كه ساختار فنى استوارى دارد پذيرفته‌اند.

اثر مهم ديگر علاّمه مختلف الشيعة است كه در بازتاب ديدگاههاى گوناگون فقيهان بزرگ تاريخ فقه اماميه، كتاب