٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢١ - سخنی در تنظیم خانواده (٢) محمد مؤمن قمى آیت الله

مصدر است و راغب آن را چنين توضيح مى‌دهد: حرث يعنى پاشيدن بذر در زمين. بنابر اين، مرادف زرع ]كاشتن [ است. ديگران نيز حرث را به همين معنا تفسير كرده‌اند. هر چند برخى ميان اين دو چنين تفاوت گذراده‌اند كه حرث، كاشتن دانه در زمين است و زرع روياندن و رشددادن آن، مؤيد اين نظريه، سخن خداوند است: {أفرأيتم ماتحرثون ءانتم تزرعونه أم نحن الزارعون } ،آيا چيزى را كه‌مى‌كاريد ديده‌ايد؟ آيا شما مى‌رويانيدش يا ما روياننده‌ايم؟».

و نيز روايتى از پيامبر اكرم (ص): «لايقولنّ احدكم زرعت و ليقل حرثت،كسى از شما نگويد: روياندم بلكه بگويد: كاشتم». (١)

در هر حال، ترديدى نيست كه به كار رفتن واژه حرث در مورد زنان، به اين معنى بوده است. گويى چنين گفته شده‌است: «زوجاتكم مزارع لكم، همسرانتان كشتزارهاى شما هستند». پس خدا، اعلام فرمود كه همسران كشتزارهاى شوهران هستند. معناى عرفى اين سخن آن است كه هر زن و همسرى كشتزار شوهرش باشد، زيرا قضيه عام، به اين قضيه خاص منحل مى‌شود. بنابر اين وقتى حكم صادر شد كه همسر كشتزار شوهر خود مى‌باشد، ترديدى نيست كه عرف از آن اين را مى‌فهمند كه موضوع كاشت و برداشت در اين كشتزار به شوهر واگذار شده است، چنان كه به دنبال آن، خداوند مى‌فرمايد: «فأتوا حرثكم أنّى شئتم، هر جا كه خواهيد به كشتزار خود در آييد». خداوند مى‌گويد: «زنانتان - چون كشتزارتان هستند - از آن شمايند و اين كشتزارها در اختيارتان هستند، پس هر جا كه خواهيد به كشتزارتان در آييد. بنابر اين، هرگاه همسر به عنوان كشتزار و جايگاه كشت براى شوهر و در اختيار او باشد، معنايش جز آن نيست كه موضوع كاشتن و روياندن در اين كشتزار به دست او است و آن چيزى هم كه در آن مى‌كارد، جز بذر - چيزى كه وجود فرزند از آن نشات مى‌گيرد - نخواهد بود و اين حق شوهر است و هيچ كس حق ندارد او را از آن بازدارد، خواه همسرش باشد و خواه فردى ديگر.

ممكن است كسى گمان كند كه آيه


(١)«فروق اللغات»، جزائرى، باب الحاء، ص١٠٧.