علاّمه، بى باكانه و قاطعانه اين مساله را، كه شيعه و سنى در آن همراى بوده‌اند، به گونه‌اى مستدل و استوار مطرح كرد و از آن دفاع نمود كه پس از وى، رفته رفته، نزد همه فقيهان پذيرفته شد و در روزگار ما از بديهيات فقه به شمار مى‌آيد و انفعال چاه، عجيب و شگفت آور مى‌نمايد. گويا بايد گفت:

«هذا من فضل ربه».

٣. در حاشيه‌هاى كتاب تلخيص المرام به پيروى از سيد مرتضى، آب مضاف را پاك كننده مى‌دانند. اين مطلب را در اعيان الشيعة به نقل از رياض العلماء و آن هم به نقل از حاشيه المعالم الفقهية آورده است.

چند نكته اصولى در آثار علاّمه حلى

١. از عبارتهاى علاّمه در تذكرة الفقهاء ج ٢/٧، چاپ جديد، بر مى‌آيد كه او مفهوم لقب را حجت مى‌داند. و در منتهى‌المطلب ج ١/١٦٨ نيز به مفهوم وصف استدلال مى‌كند.

٢. علاّمه در ميان فقيهان شيعه، نخستين كسى است كه سند روايات را به چهار دسته تقسيم كرد: صحيح، موثق، حسن و ضعيف. (اعيان الشيعة، ج ٥/٤٠١) در اين زمينه نخستين كس در ميان سنيان، خطابى، در گذشته به سال ٣٨٨، است در معالم السنن، ولى او تنها به سه دسته تقسيم كرد و نامى از موثق به ميان نياورد. (تدريب الراوى، سيوطى، ج ١/٦٢)

ياد آورى يك نكته

در اين باره خوب است ياد آور شويم كه وى تنها در كتابهاى فقه تطبيقى و مقارن خويش به اين گونه اصطلاحها مى‌پردازد و نه در متون فقهى خود، مانند قواعد و ارشاد. بنابراين احتمال اين مطلب بسيار است كه آوردن اين گونه اصطلاحات براى پاسخ گويى و قانع كردن فقيهان ديگرمذاهب است، و گرنه خود او مانند ديگر فقيهان شيعه هر روايت مشهور را معتبر دانسته و پيروى از آن را لازم مى‌شمارد. در اين باره توجه به عبارتى در منتهى، جالب است. اين عبارت نشان مى‌دهد كه علاّمه در كتابهاى تذكرة و منتهى، روى سخن با ديگران نيز دارد و از اين رو گاهى سخن از قياس و است حسان هم به ميان مى‌آورد. او در باره ناقض بودن هرگونه خوابى براى وضو چنين آورده است:

«لنا: النص و المعقول، اما النص... و اما المعقول، فهو ان النوم سبب