فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٧ - تغيير جنسيت محمد مؤمن قمى
به باقى ماندن مردانگى و صدق عنوان مادرى، به باقى ماندن زنانگى بستگى دارد، چنان كه اين ديدگاه را استاد ما، قدس سره، در عبارتى كه از وى نقل كرديم و نيز در مسأله سابق بدان تصريح كرد، برگزيده است، در اين صورت بايد پرسيد: آيا پدر و مادر، پس از تغيير جنسيت، ارث مىبرند و حاجب شاخهها و طبقات بعدى مىشوند و يا ارث نمىبرند و مانع طبقات بعدى نمىشوند؟
شايسته آن است كه به ديدگاه نخست قائل شويم (پدر و مادر ارث مىبرند) زيرا اخبار مستفيض، كه در بين آنها روايات معتبر نيز به چشم مىخورند، نشان مىدهند كه ميراث ميت، تنها از آن نزديكترين خويشاوند اوست. در موثقه زراره آمده كه گفت: از ابو عبداللّه(ع) شنيدم كه مىفرمود:
«براى هر چيزى از آنچه پدر و مادر و نيز خويشاوندان نزديك بر جاى گذاشتهاند اولياى در تصرّف قرار داديم».
زراره گفت: مقصود آن حضرت، خويشاوندان ميراث برند و نه اولياى نعمت؛ زيرا اولاترين آنان نسبت به ميت، نزديكترين آنان به اوست، از رحمى كه ميت نيز از همان رحم است. (١٢)
ظاهر اين روايت نشان مىدهد كه ميزان اولويتى كه موجب مىشود تا شخص وارث باشد، نزديكتر بودن او، از لحاظ خويشاوندى،به ميت است. اما اين كه در روايت، پدر و مادر در مقابل خويشاوندان نزديك آورده شده، ضررى به برداشتياد شده ندارد. چنان كه اولويت بيان ديگرى است از اين موضوع كه خويشاوند نزديكتر، حاجب كسانى است دررتبه خويشاوندى [با ميت ]با وى شريك نيستند. البته، روشن است نزديكتر بودن پدر و مادر ]از لحاظ خويشاوندى به ميت ]، با تغيير جنسيت آنان تغيير نمىكند.
در هر حال، ترديدى نيست كه اصل ارث پدر و مادر، حتى پس از تغيير جنسيت، تغيير نمىكند و همچنين، اين دو، حاجب كسانى مىشوند كه از لحاظ خويشاوندى با ميت دررتبه بعدى قرار دارند.
(١٢)وسائل الشيعه، شيخ حر عاملى، ج١٧، ص٤١٤، باب ١ از ابواب موجبات ارث، ح١.