فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٨٥ - حقوق حيوانات در فقه اسلامى ابوالقاسم مقيمى حاجى
قريب به همين مضمون آمده است.
احمدبن محمد البرقيّ في المحاسن عن بعض أصحابنا، رفعه قال(ع): لاتضربوها على العثار و اضربوها على النفار (١٤٧)؛
حيوان را در لغزش نزنيد، بلكه در امتناع از رفتن بزنيد.
اما در مقابل روايات فوق، در حديث ديگرى عكس اين قضيه را مىخوانيم كه زدن بر لغزش حيوان را تجويز نموده و از زدن، هنگام سرباز زدن نهى مىكند.
محمد بن علي بن الحسين قال : روي أنّه ـ يعنى أبا عبداللّه)(ع) ـ قال : اضربوها على العثار و لاتضربوها على النفار؛ فانّها ترىمالاترون» (١٤٨)؛
از امام صادق(ع) نقل شده كه مى فرمايد: حيوانات را بر لغزش بزنيد اما براى سرباز زدن از راه رفتن نزنيد؛ زيرا آنها چيزهايى را مىبينند (كه موجب حيرت آنها و توقفشان مىشود) و شما نمى بينيد.
البته پر واضح است كه «اضربوها» در اين روايت و روايات گذشته دلالت بر جواز كرده و مىفهماند زدن حيوان در اين موارد جايز بوده و مانعى ندارد و اين جواز رافع كراهت مطلقى كه از ساير روايات به دست مىآيد نيست. در نتيجه در جميع موارد، بهتر است از زدن حيوان پرهيز شود، همانگونه كه در سيره امامان معصوم(ع) ديديم كه اين نكته را رعايت مىكردند.
علامه مجلسى از پدر خويش نقل مىكند كه ايشان در صحّت احاديث جواز ضرب بر «عثار» تشكيك مىكند ، سپس احتمال مىدهد كه هر يك از دو دسته روايات نهى از ضرب بر «عثار» و «نفار» مخصوص به موقعيتى خاص بوده است؛ مثلاً «عثار» به سبب كسالت حيوان و «نفار» به موجب ديدن شبهى از دور و ترس از آن باشد . (١٤٩)
(١٤٧) وسائل الشيعه ، ج ١١، ص٤٨٨، باب ١٣ از ابواب أحكام الدوابّ ، ح ٥
(١٤٨) وسائل الشيعه ، ج١١ ، ص٤٨٨، باب ١٣ از ابواب أحكام الدوابّ ، ح ٤؛ منتهى المطلب (ط.ق)، ج ٢، ص٦٤٨ ؛ العروة الوثقى ، ج٤ ، ص٣٣٣.
(١٤٩) بحار الأنوار، ج ٦١، ص٢٠٢ و ٢٠٣.