فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣١ - ازدواج موقت در كتاب و سنّت آیة الله جعفر سبحانى
انتساب او به پدرش مطرح مىشود. چه بسا بچه تا آخر عمر، پدرش را نشناسد. اين مسئله به مرور زمان موجب بروز عقدههاى روانى در فرد مىشود كه نمىتوان آن را ناديده گرفت.
پاسخ شبهه :
١. مشكل فوق بين ازدواج دايم و ازدواج موقّت مشترك است. چه بسا مردى، زنى را به طور متعارف و با حضور شهود و ولىّ او به عقد دايم خويش در آورد. آنگاه پس از باردار كردن او، از شهر خارج شده، همسرش را در جريان مكان جديدش قرار ندهد؛ بنابر اين همان مشكل فرزند كه در ازدواج موقّت بود، در اينجا نيز مطرح مىشود.
٢. ملاك در تشريع و وضع قوانين، هماهنگى آنها با مصالح كلان جامعه است و در اين زمينه، مفاسدى كه ممكن است در موارد نادر بر آن قوانين مترتب شود، ضررى به تشريع آنها نمىزند؛ زيرا قوانين به ندرت مىتوانند مصالح جامعه را به صورت تمام و كمال تأمين كنند. يك محقق، بايستى قانون و آثار اصلاحى آن، در اكثر موارد را مورد مطالعه قرار دهد، نه آثارى را كه ممكن است در برخى موارد نادر، برجاى گذارد. از اين گذشته، آنچه مشكل فوق را از ريشه حل مىكند اين است كه چنانچه زن از عوارض ازدواج موقت مىترسد، مىتواند به شرط عزل نطفه توسط مرد و يا حضور شهود ـ اعم از اينكه مطابق فقه اهل سنت واجب باشد و يا مطابق فقه شيعه، مستحب ـ به ازدواج راضى شود. از اين بهتر، آن است كه سندى رسمى ترتيب داده شود تا مانند ازدواج دايم، حقوق زن را در محاكم رسمى تضمين كند. بله اين مشكل در اكثر كشورهاى اسلامى كه ازدواج موقت را به رسميت نمىشناسند، بروز مىكند، اما اگر اين عمل به رسميت شناخته شود، ازدواج دايم و موقت مثل هم مىشوند.
مشكل ديگرى كه در عرض اين مشكل مطرح مىشود و ممكن است ذاتاً يكى و در ظاهر متفاوت باشند، اختلاط نسبها و مشبته شدن نسلها و ازدواج هر رهگذر و ناشناختهاى در ازدواج موقت است. ٥ اين شبهه را آقاى راوى بغدادى در مسأله متعه مطرح كرده است.
اين شبهه از عدم دقت در حقيقت ازدواج موقت، سر چشمه گرفته است. پيشتر گفتيم كه يكى از احكام ازدواج موقت، عدّه جدايى و عدّه وفات است. عدّه موجب مىشود كه نطفهها مخلوط نشده و نسلها محفوظ بماند. بر اين اساس نمىتوان با زنى كه هنوز از عده