و جنگل ها و درياها- مى‌انديشيد و بى‌رحمانه طبيعت اطراف خويش را مورد هجوم قرار داد تا اينكه روزى خود را در گردابى مهلك از نابسامانى‌هاى زيستى ديد و جهان طبيعت را در حال نابودى مشاهده نمود.

در قرن گذشته بحران محيط زيست و نابودى گونه هاى مختلف حيوانات، توجه صاحب نظران را جلب كرد و سرانجام براى حفظ و حراست از آن ، قوانينى ـ هرچند ناقص ـ وضع كردند.

براى نخستين بار در جهان غرب پس از رنسانس، همراه با صنعتى شدن جهان، در سال ١٨٢٢ ميلادى قانونى براى حمايت از حيوانات در پارلمان انگلستان به تصويب رسيد. اين قانون در سال ١٩١١ تكميل گرديد و بعدها در كشورهايى مانند آلمان، آمريكا، اسپانيا، بلژيك، دانمارك و برخى ديگر از كشورها قوانينى نظير آن تدوين و تصويب شد و به مرور تبصره‌هايى بر آن افزودند.

اين قانون در بردارنده چند بند، پيرامون باركشى و ايجاد درگيرى ميان حيوانات، كشتن آنها با مواد سمى، بريدن دم اسب، شكار گوزن در شب، مبارزه با بيمارى حيوانات و بيهوشى قبل از ذبح مى‌باشد. (١)

از اشكالات مهم قوانين فوق ، جامع نبودن و جزئى و موردى بودن آن است. علاوه بر آن كه اين قوانين در قرون اخير وضع گرديد هرچند به مرور زمان و در دهه هاى اخير به تكميل آن پرداختند و در برخى موارد راه افراط را پيش گرفتند .

اما در فقه اسلامى، قوانينى كلى و جامع درباره حفظ ، نگهدارى، استفاده و بهره بردارى از حيوانات ومنع آزار و اذيت آنها، وضع شده است. همچنين براى مسائل زيست محيطى و رعايت شئون و حقوق حيوانات جايگاه مناسبى لحاظ گرديده است و با ديدگاهى منطبق بر عدالت و انصاف با آن برخورد شده است. در سرتاسر فقه، مسايل و فروع فراوانى به چشم مى‌خورد كه اسلام، اجراى آن را بر عهده حكومت قرار داده است و بالاتر

(١) دكتر فريدونى، حمايت از حيوان، ر، ك : تأثير محيط زيست در انسان ، ص٧٢؛ حقوق محيط زيست، ج٢، ص٢٦٢ ـ ٢٦٨.