ملاّمحمّدصالح حائری سمنانی او را شیعه دانسته است. صاحب عنوان به قوام السّنه ملقّب بوده، و به «جوزی» (چوری) شهرت داشته است که در زبان اصفهانی به معنای جوجه است. در سال ٤٥٧ق در اصفهان متولّد شد، و نزد بسیاری از محدّثین و دانشمندان تحصیل، و یا از آنان روایت کرد که از آن جمله اند: ابی عمرو بن منده، ابوالطیّب عبدالجبّار بن فضل کرانی، ابونصر زینبی، ابوبکر بن خلف شیرازی، عایشه ورکانیّه، مالک بانیامی. جمعی کثیر نیز از او روایت می کنند که از آن جمله اند: سمعانی مؤلّف الانساب،محمّد بن ابی جعفر بن حسن خونجانی اصفهانی، قاضی ابوبکر محمّد بن حسن بن محمّد بوانی اصفهانی، ابوالقاسم بن عساکر، ابوموسی مدینی و دیگران.

وی سرانجام در عید اضحی (١٠ ذی حجّه) سال ٥٣٥ق در اصفهان وفات یافت. کتب زیر از تألیفات او است: ١. احادیث المسلسلات ٢. اعراب القرآن ٣. الایضاح، در تفسیر، چهار جلد ٤. امالی، در حدیث ٥. التّذکره در نحو، در سی جزء ٦. التّرغیب و التّرهیب ٧. التّفسیر، به زبان اصفهانی ٨. الجامع الکبیر فی معالم التّفسیر ٩. الحجّه فی المحجّه ١٠. دلائل النّبوّه، در شرح جامع صحیح بخاری ١١. السنّه ١٢. سیر السّلف، در احوال صحابه و تابعین ١٣. شرح جامع صحیح مسلم ١٤. المعتمد، در تفسیر، ده جلد ١٥. الموضح، در تفسیر، سه جلد ١٦. المغازی.[١]

اسماعیل کاغذی مدینی

ابوالقاسم اسماعیل بن محمّد بن محمّد بن عبدالرّحمان بن عبدالوهاب کاغذی مدینی، از محدّثین و اهل صلاح و از خاندان محدّثین بوده، و در قرن پنجم و ششم هجری زندگی می کرده است. عدّه ای از او استماع حدیث کرده اند، و ابوسعد سمعانی از او اجازه

[١] الاعلام، ج١، صص٣٢٢ ٣٢٣؛ تاریخ معارف امامیّه، ص٢٥٥؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، ص٢٨٧؛ طبقات الشّافعیّه، اسنوی، ج١، صص٢٥٩ ٢٦١؛ طبقات المفسّرین، ج٢، صص١١٢ ١١٤؛ فهرست میکروفیلم های دانشگاه تهران، صص٢٨٨ و ٢٠٥؛ فهرست مرعشی، ج٧، ص٢٥٤؛ کشف الظّنون، ج٢، صص١٧٣٢ و ١٩٠٤؛ لغت نامه دهخدا، ذیل «اسماعیل»، ص٢٥٢٩؛ مجمل فصیحی، ج٢، ص٢٣٢؛ مرآه الجنان، ج٣، ص٢٦٣.