اعلام اصفهان - مهدوی، مصلح الدین - الصفحة ٣١٥ - آشوبى نطنزى
نسل امویان است، و شیعه نیز هست، از نوادر و عجایب شمرده می شود؛ امّا آن چه به نظر می رسد، او، شیعه بودن را بهانه ای برای بیان مطاعن بنی عبّاس قرار داده، و آن جا که به مطاعن بنی امیّه می رسد به دیده اغماض نگریسته، و به طور اجمال برگزار می کند.
و دیگر آن که در وصف خاندان خویش (امویان) کتاب ها نوشته، و به اندلس (اسپانیا) نزد خلفای اموی فرستاده، و هدایا دریافت نموده است.
این کتاب ها از او است:
١. آداب الغرباء ٢. اعماد الشواعر ٣. اغانی الکبیر، در باب انواع آوازها و الحان، مغنّیان و خوانندگان و شرح حال آنان که در قاهره و بولاق مصر و نیز لیدن به طبع رسیده است ٤. ایّام العرب ٥. التّعدیل و الانصاف ٦. جمهره النّسب ٧. الدّیارات ٨. کلام فاطمه علیها السّلام فی الفدک ٩. ما نزل من القرآن فی امیرالمؤمنین و اهل بیته علیهم السلام ١٠. مقاتل الطّالبین، در باب احوال شهدای خاندان ابوطالب که آن را در سال ٣١٣ق تألیف نموده، و از معروف ترین تألیفات او است. بارها به طبع رسیده، و به فارسی نیز ترجمه گردیده است.
درباره زندگی او محمّد احمد خلف اللّه کتابی به نام صاحب الاغانی تألیف نموده که به چاپ رسیده است.[١]
ابوالفرج بن واوا
از شعراء و ادبای اصفهان است. وی به عربی شعر می سروده، و این بیت در وصف اصفهان از او است:
[١] نوابغ الرّواه، ص١٨٣؛ تاریخ تشیّع اصفهان، صص٢٢٥ ٢٢٦؛ احقاق الحق، ج١٢، ص٢٤٣؛ الفهرست، شیخ طوسی، ص٣٧٩؛ رجال ابن داوود، ج١، ص٢٦؛ جامع الرّواه، ج٢، ص٤٠٩؛ الاعلام، ج٥، ص٨٨؛ دائره المعارف العشرین، فرید وجدی، ج١، ص٣٨٥؛ هدیه الاحباب، ص٤٢؛ الکنی و الالقاب، ج١، ص١٣٨؛ روضات الجنّات، ج٥، ص٢١١؛ مرآه الجنان، ج٢، ص٣٥٩؛ مجمل فصیحی، ج٢، ص٧٤؛ تاریخ ادبیّات، صفا، ج١، ص٦٤٢؛ الذّریعه، ج٢، صص٢٤٩ ٢٥٠ و ج٢١، ص٣٧٦؛ دائره المعارف فارسی، ج١، ص٢٦، اصفهان (کتاب جوانان)، ص٢٠٦؛ دانشنامه ایران و اسلام، ج١، صص٩٧٧ ٩٧٨؛ امل الآمل، ج٢، ص١٠٨؛ ریحانه الادب، ج٧، ص٢٣٦؛ لغت نامه دهخدا، ذیل «ابوالفرج»، ص٧١٦؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، صص١٧٤ ١٧٥.