احمد بن حاج ملاّمحمّد خوانساری اصفهانی از خوشنویسان قرن سیزدهم هجری است. از آثارش کتابت نسخه ای است از تذکره محمّدشاهی تألیف بهمن میرزا فرزند عبّاس میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار است که آن را در سال ١٢٥٨ به خطّ نستعلیق خوش نوشته است. نسخه در کتابخانه عمومی اصفهان موجود است.[٢]

احمد خوزانی

احمد بن محمّد خوزانی، شاعر ادیب دانشمند، از قریه «خوزان» ماربین اصفهان بوده. در حدیث و ادبیّات مهارت داشته، و به عربی شعر می سروده، ابورجاء هبه اللّه بن محمّد بن علی شیرازی از او حدیث نقل می کند. این شعر از او است:

خُذ فِی الشّبابِ مِنش الهوی بنصیب إِنَّ المشیب إِلَیْهِ غیْر حَبیب

وَدَع اَغترارَکَ بِالْخضاب وَ عاره فالشّیب احْسَن مِنْ سَواد خضیب[٣]

احمد کلاّیی

احمد بن محمّد کلاّیی، از محدّثین اصفهان است.[٤]

شیخ احمد لاهیجانی

شیخ جمال الدّین احمد بن محمّد لاهیجانی اصفهانی، عالم فاضل، در قرن یازدهم هجری می زیسته، و از شاگردان شیخ بهایی است. وی کتاب الفرائد الشّمسیه فی شرح فوائد الصّمدیه را تألیف نموده که شرح کتاب استادش شیخ بهایی است، و این کتاب را به نام پسرش شمس الدّین محمّد در ١٦ ربیع الاوّل ١٠٤٥ق نامیده است. نسخه آن در کتابخانه علاّمه دهخدا در تهران موجود بوده است.[٥]

میرزا احمد نیریزی*

میرزا احمد بن شمس الدّین محمّد نیریزی، از اعاظم خوشنویسان ایران است. وی در نسخ و ثلث، استاد مسلّم بود. از زادگاه خود به اصفهان آمد، و به کتابت مشغول شد. نزد شاه سلطان حسین صفوی احترام و اعتبار داشت، و بسیاری از نُسخ قرآن و ادعیه را برای وی نوشت.

استادش در خطّ نسخ، آقا ابراهیم قمی بود؛ ولی خود، سبک تازه ای در خطّ نسخ به وجود آورد. میرزا احمد، عمر خود را به تحریر قرآن و ادعیه و صحایف، صرف نموده، به زیارت مکّه و مشهد و عتبات عالیات نیز رفته است. مردی قانع و سنجیده طبع و پسندیده خصال بوده، و تا سال ١١٧٧ در قید حیات بوده، و محلّ دفن او معلوم نیست.[٦]

سیّداحمد هاشمی خوانساری

سیّداحمد هاشمی خوانساری فرزند سیّدمحمّد خیّاط، فاضل ارجمند متوفّی به سال ١٣٤٨ق، مدفون در تکیه آقا سیّدمحمّد ترک در تخت فولاد اصفهان. افسر خونساری در رثاء و مادّه تاریخ او اشعاری گفته که بر سنگ قبرش نوشته اند:

هرکه اندر سایه شرح محمّد جاگرفت جایگاهی بر فراز عالم بالا گرفت

سال فوتش افسر خوانسار پرسید از خرد از سماء معرفت این پاسخ زیبا گرفت:

[١] رجال اصفهان یا تذکره القبور، ص٨٢؛ تاریخ اصفهان، جابری، ص٣٠٥؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، صص٢٤٨ ٢٤٩.

[٢] فهرست کتابخانه عمومی اصفهان، ج١، ص٥٤.

[٣] معجم البلدان، ج٢، ص٤٠٤؛ راهنمای دانشوران، ج١، ص٢٩٥؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، صص١١٦ ١١٧.

[٤] ذکر اخبار اصفهان، ج١، ص٩٣.

[٥] نسخه های خطّی، ج٣، ص٤٠١؛ الذّریعه، ج١٦، ص١٣٨.

[٦] احوال و آثار خوشنویسان، ج٤، صص١٠٢٩ و ١٠٤١؛ کارنامه بزرگان ایران، صص٢٦٨ ٢٦٩؛ پیدایش خطّ و خطّاطان، صص٩٠ ٩٢؛ تاریخ اصفهان (هنر و هنرمندان)، صص١٧٣ ١٧٦.