قم موجود است.[١] ٢. کتابت مختلف الشّیعه تألیف علاّمه حلّی، که در غرّه محرّم سال ٩٨٧ق به خطّ نسخ، آن را به پایان رسانیده، نسخه به شماره ٢٩٩٦ در کتابخانه آیت اللّه مرعشی در قم موجود است.[٢]

اسماعیل سُدّی

ابومحمّد الاعور اسماعیل بن عبدالرّحمان مکنّی به ابا خزیمه فرزند ابودویب (یا ابن کریمه کوفی) معروف به سدّی، از راویان مشهور قرن دوم هجری. پدرش ابوخزیمه از بزرگان اصفهان بوده، و در سال ١٢٧ق در زمان ولایت مروان، وفات یافته است. او اصلاً از حجاز و ساکن کوفه بوده است. اسماعیل، دارای ریشی پهن و بلند بوده، به طوری که در موقع نشستن، سینه او را می پوشانید، و چون در سُدّه ساکن شده، به سُدّی شهرت یافته است. سُدّه به معنی رواق و درگاه است؛ چون صاحب عنوان، در رواق مسجد کوفه، و یا درگاه مسجد می نشسته، و تفسیر قرآن می گفته، و یا در درگاه مسجد، مقنعه می فروخته است.

او با عدّه ای از صحابه دیدار کرده، و از برخی از آنان روایت نموده است، از آن جمله: ابن عبّاس، ابوسعید خدری، ابوهریره، انس بن مالک، حسن بن علی علیهماالسلام ، سعد بن وقّاص، عبداللّه بن عمر، عمرو بن حریث و محمّد بن عبّاس. ابوعوانه، ثَوری، حسن بن صالح، زائده، شریک، شعبه، عیسی بن عمر، محمّد بن ابان و معلّی از او حدیث نقل کرده اند. در میزان الاعتدال گوید: «رمی السُدّی بالتشیّع». حسین بن واقد مروزی گوید: نزد او بودم، و از او قرآن و حدیث می شنیدم، تا هنگامی که شنیدم (شب جمعه) دو نفر اوّل را بد می گوید، و لعن می کرد، دیگر نزد او نرفتم. وی تفسیری تألیف نموده که سیوطی آن را ستوده، و نوشته است که تفسیر او، از بهترین تفاسیر است. سُدّی کبیر، لقب او است و سدّی صغیر، لقب نواده او محمّد بن مروان بن عبداللّه بن اسماعیل بن عبدالرّحمان کوفی.[٣]

[١] فهرست کتابخانه مرعشی، ج٨، ص١٦٩.

[٢] فهرست کتابخانه فیضیّه، ج١، ص٢٤٤.

[٣] احقاق الحق، ج٢، ص٢٢٠؛ فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص٩٦؛ معجم المؤلّفین، ج٢، ص٢٧٥؛ کشف الظّنون، ص٤٤٨؛ ذکر اخبار اصفهان، ج١، ص٢٠٤؛ میزان الاعتدال، ج١، ص١٠٩؛ راهنمای دانشوران، ج١، ص٤٧٤؛ تاریخ نجف، ص١٤٧؛ طبقات المحدّثین باصفهان، ج١، ص٣٣٥؛ هدیه العارفین، ج١، ص٢٠٦؛ الاعلام، ج١، ص٣١٤؛ ریحانه الادب، ج٧، ص١٩٨؛ لغت نامه دهخدا، ذیل «اسماعیل»، ص٢٥١٦.