اعلام اصفهان - مهدوی، مصلح الدین - الصفحة ٢٩٧ - آشوبى نطنزى
ابوعبداللّه فقیه
ابوعبداللّه فقیه، از دانشمندان اصفهان در اوایل قرن پنجم هجری است. وی متصدّی امور رصدی که بر امر علاءالدّوله کاکویه فرمانروای اصفهان، و به وسیله شیخ الرّییس ابوعلی سینا در اصفهان قرار بود انجام گیرد، بوده است.[١]
ابوعبداللّه قاینی
ابوعبداللّه قاینی، ادیب اصفهانی، از ادبای ساکن اصفهان است. او را اصمعی کوچک می گفته اند، و در حسن قضا مشهور بوده است.[٢]
ابوعبداللّه معصومی
ابوعبداللّه محمّد بن احمد معصومی، حکیم، فیلسوف و طبیب دانشمند قرن پنجم هجری. از اهالی اصفهان و از شاگردان ابن سینا بوده، و استاد، درباره او گفته است: «ابوعبداللّه منّی بمنزله ارسطاطالیس من افلاطون». ابوعبداللّه از فاضل ترین شاگردان ابن سینا است، و از طرف او، پاسخ ایرادهای ابوریحان بیرونی را داده است. او سال ها پس از وفات ابن سینا در اصفهان به تدریس حکمت و طب مشغول بوده، و سرانجام در سال ٤٥٠ق وفات یافته است. برخی نوشته اند که او به دستور سلطان محمود غزنوی کشته شده است که صحیح نیست؛ چراکه سلطان محمود در سال ٤٢١ق مُرده، و عبداللّه معصومی، حدود سی سال پس از مرگ محمود از دنیا رفته است.
کتب زیر از تألیفات او است: ١. جواب هیجده مسأله که ابوریحان از ابن سینا کرده، و استاد، جواب آن را بدو حواله نموده است. ٢. رساله ای در حفظ الصحّه ٣. شرح کلمات المتقدّمین از حکماء ٤. مفارقات عقلیّه ٥. رساله در منطق و غیره.[٣]
[١] درّه الاخبار، ص٣٩.
[٢] بهارستان (آیتی)، ص١٨٣.
[٣] ترجمه نزهه الارواح، ص٣٨٧، مطرح الانظار، ج١، صص١٢٨ ١٢٩؛ ریحانه الادب، ج٥، صص٣٤٤ ٣٤٥؛ فرهنگ معین، ج٦، ص١٩٩٩؛ تاریخ ادبیّات، صفا، ج١، ص٣١٩؛ الاعلام، ج٧، ص١٠٣؛ لغت نامه دهخدا، ذیل «ابوعبداللّه»، ص٦١٤؛ ادباء الاطبّاء، ج١، ص٢٦؛ درّه الاخبار، ص٦٠؛ فرهنگ بزرگان اسلام و ایران، ص٤٥٨، نامه دانشوران، ج٢، ص٥٦٩؛ دانشمندان و بزرگان اصفهان، ج١، صص١٦٧ ١٦٨.