ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٦٣ - ١ - ابلاغ در موعظه

واجب است . سنّت چنانكه در مجلَّدات گذشته توضيح داده شده است ، بر سه قسم عمده تقسيم مى گردد : قول معصوم ، فعل معصوم ، تقرير معصوم . و چون علوم ائمّهء معصومين عليهم السّلام چنانكه در مبحث گذشته متذكَّر شديم ، مستند به قرآن و اتّخاذ از پيامبر اكرم است ، لذا سنّت بمعناى عمومى آن شامل قول و فعل و تقرير ائمّهء معصومين عليهم السّلام نيز مى گردد . سنّت بيك معنى مفسّر و مبيّن كتاب آسمانى است كه بدون آن نمى توان از كتاب اللَّه مجيد بطور كامل استفاده نمود . كسانى كه گمان ميكنند قرآن به تنهائى بازگو كنندهء همهء عقائد و احكام و تكاليف بشرى با وضوح كامل ميباشد و نيازى به سنّت وجود ندارد ، قطعا يا از اسلام اطَّلاع صحيح ندارند و يا غرضورزى مى نمايند ، زيرا همه مى دانيم كه خصوصيّات عقائد و احكام و تكاليف در قرآن مجيد نيامده است و يقينى است كه عقول معمولى هم از بيان و يا فهم آنها ناتوان است . اگر سنّت از منابع اسلامى حذف شود ، فقط كلَّيّات عقائد و احكام و تكاليف و كلَّيّات اخلاق سازنده و داستانها براى عبرت گيرى مى ماند كه در قرآن مجيد آمده است و مقدارى قضاياى كلَّى عقلى كه وافى به بيان خصوصيّات و توضيح و تفسير همهء عقائد و احكام و تكاليف اسلامى نمى باشند . گاهى از برخى ساده لوحان كه در مسير معرفت و اسلام شناسى قدمهاى نخستين را بر مى دارند ، شنيده مى شود كه قرآن براى ما كافى است ، لذا احتياجى به اخبار و احاديث نداريم همان طور كه در بالا اشاره كرديم ، اين ساده لوحان نه از اسلام اطَّلاعى كامل دارند و نه از منابع آن كه عبارتست از قرآن و سنّت و اجماع و عقل . اين ساده لوحان شنيده‌اند كه بايد قدم تازه اى برداشت و چيز جديدى گفت و از قيد تقليد رها گشت ، [١] ولى نمى دانند كه در مقابل تغييرات و دگرگونىهائى كه تحقيقات و نظرات و سخنانى جديدتر را ايجاب ميكند ، صدها قضاياى ثابت وجود دارد كه بدون آنها

[١] در يك بيت عربى ساده اين مضمون آمده است كه : < شعر > قل للَّذى يدّعى فى العلم فلسفة حفظت شيئا و غابت عنك أشياء < / شعر > ( بگو بآن كسى كه در علم فلسفه اى ادّعا ميكند - چيزى را حفظ كرده اى ( و آموخته اى ) ولى چيزهائى از تو غائب شده است . ) يعنى علم بسيار اندك تو با جهل بسيار فراوانى كه دارى ، درد بيدرمان تست .