ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٠ - ٢ - اختيار فرشته اى

و مسلَّم است كه هيچكس نمى خواهد مغز و روان خود را با خيالات و توهّمات بىپايه بفرسايد و با نوسانات اضطراب آور و تند و نرم و حيرت انگيز و دردآور ، روزگار تيره اى را سپرى نمايد . امّا آيهء شريفهء : ( وَيَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا ) . [١] ( [ اى پيامبر ما ] و از تو در بارهء روح مى پرسند ، بآنان بگو روح از امر پروردگار من است و براى شما از علم جز اندكى داده نشده است . ) اگر چه اثبات مجهوليّت مطلق روح را نمى نمايد ، ولى مى فرمايد چون روح از امر پروردگار ( ما فوق عالم خلق است ) ، انتظار شناخت همه جانبه در بارهء روح را نداشته باشيد ، زيرا جز اندكى از علم بشما داده نشده است . خداوند متعال مى فرمايد : ( سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ ) . [٢] ( ما آيات خود را بزودى در جهان برونى و در جهان درونى ( آفاق و انفس ) بشما نشان خواهيم داد . ) و مسلَّم است كه بدون نظر و دريافت ابعاد و سطوح عميق نفس ، دريافت آيات الهى در آن نفس امكان ناپذير است و امكان اين شناخت منافاتى با ناتوانى از شناخت ماهيّت نفس ندارد . از طرف ديگر با توجّه به تفسيرهاى گوناگونى كه در بارهء روح در ميان مفسّرين انجام گرفته است و با توجّه به عدم صراحت ، بلكه با توجّه به عدم ظهور روح در آيهء شريفه در همان حقيقتى كه ما آنرا روح انسانى مى ناميم ، نمى توانيم بگوئيم : قطعا مقصود همان روح اصطلاحى است كه در انسان وجود دارد . مرحوم علَّامه سيد محمّد حسين طباطبائى تفسير گوناگون روح را در تفسير خود آورده است ، مراجعه فرماييد . [٣]

[١] الإسراء آيهء ٨٥ .
[٢] الشّورى آيهء ٥٣ .
[٣] الميزان ج ١٣ - از ص ٢٠٨ تا ص ٢١٤ .