ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٧ - عظمت اين مربّى ( علىّ بن ابي طالب عليه السّلام ) در آنست كه براى آگاه ساختن و تعليم و تربيت مردم از خدا يارى مى جويد

( زيرا شقّى كسى است كه از منفعت تعقّل و تجربه اى كه به او داده شده است محروم بماند . ) أمير المؤمنين عليه السّلام مى فرمايد شناخت ارزش تجربه و اندوختن آن از توفيقات ربّانى است . و ما مى توانيم با توجّه به مختصّات و آثار تجربه ، عظمت و ارزش اين توفيق بزرگ را دريابيم . و مى فرمايد : ٢ - و لا قائد كالتّوفيق . [١] ( و هيچ رهبرى مانند توفيق نيست . ) در اين جملهء أمير المؤمنين عليه السّلام اهمّيّت توفيق در حدّ اعلا نشان داده شده است و مى توان گفت : اگر لطف الهى شامل حال انسانها نباشد ، برخاستن اين موجودات ( انسانها ) از خاك امكان ناپذير است ، زيرا بقول مولوى :
< شعر > اين دعا هم بخشش و انعام تست ورنه در گلخن گلستان از چه رست < / شعر > ٣ - و ما اردت الَّا الإصلاح ما استطعت و ما توفيقى الَّا باللَّه عليه توكَّلت و اليه انيب . [٢] ( و من از اين نامه كه براى تو ( معاويه ) نوشتم منظور و مرادى جز اصلاح بقدر قدرتم ندارم و نيست توفيق براى من مگر بوسيلهء عنايات ربّانى ، توكَّل به او نمودم و بسوى او برميگردم . ) دو - اوصيكم عباد اللَّه بتقوى اللَّه فانّها حقّ اللَّه عليكم و الموجبة على اللَّه حقّكم و ان تستعينوا عليها باللَّه و تستعينوا بها على اللَّه . [٣] ( اى بندگان خدا ، شما را وصيّت ميكنم به تقوى براى خدا ، زيرا تقوى حقّ خداوندى بر شما است و ايجاب كنندهء حقّ شما بر خداوند است و باين كه بوسيلهء گرايش و تقرّب بخدا براى بدست آوردن تقوى يارى بطلبيد و هم بوسيلهء تقوى براى گرايش و تقرّب بخدا كمك بخواهيد . )

[١] مأخذ مزبور ج ٣ شمارهء ١١٣ .
[٢] مأخذ مزبور نامهء شمارهء ٢٨ آيهء ٨٨ از سورهء هود .
[٣] خطبهء ١٩١ ص ٢٨٤ .