ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٩ - فهم برين و مختصّات آن
بدهد . ممكن است ارادهء شما بهترين اراده بوده و خود شما از هوش و فراست و كياست عالى برخوردار باشيد ، چنانكه مى توانيد از نيرومندترين قدرت تجريد در كلَّيّات و مفاهيم و عمليّات رياضى بهره ور باشيد . آرى ، ممكن است همهء استعدادهاى عالى را در خود بفعليّت برسانيد ، ولى اگر از آن فهم برين كه فروغى خاصّ بر همهء فعّاليّتهاى استعدادها و نبوغها مى اندازد و آنها را داراى معنائى معقول و وابسته به آهنگ كلَّى هستى مى نمايد ، محروم باشيد ، اين فرض كه متأسّفانه اكثريّت قريب باتّفاق انسانها را در برميگيرد ، نتيجه اى جز برهم زدن مقدارى از اجزاء و روابط عالم طبيعت و جست و خيز و قرار دادن امتيازات بدست آورده در اختيار خود طبيعى خويش و ديگران نخواهد داشت .
فهم برين و مختصّات آن اگر فهم برين ، گوش آدمى را بكار بيندازد ، آهنگ هستى را مى شنود .
اگر چشمان آدمى را وادار به ديدن نمايد ، فروغ بسيار تابناك فوق طبيعت را كه در عرصهء طبيعت مى درخشد در مى يابد و فقط در آن موقع است كه مى فهمد : آن صنم حلَّه پوش سوى بصر مى رود .
اگر انديشه را آبيارى نمايد ، عالم هستى و هر چه را كه در آن است ، با برهان واضح درك مى نمايد و مى پذيرد .
اگر اراده را همراهى كند ، جز براى تحريك خير و كمال بجريان نمى افتد . ممكن است شما بگوييد : با اين همه امتياز و عظمت كه در بارهء فهم برين شمرديد آيا مى توانيد فهم برين را براى ما قابل فهم بسازيد مى گوئيم : آرى ، نه تنها شما مى توانيد فهم برين را درك كنيد ، بلكه اگر واقعيّت آن را با خودخواهىها و آن قسمت از عوامل درك و دريافت كه فقط در اشباع خودخواهىها بكار مى افتد ، نپوشانيد ، با شنيدن اين دو كلمه ( فهم برين ) ، بديهىترين حقيقت را دريافت خواهيد كرد . حتما شما تاكنون حوادثى را در گذرگاه عمرتان حدس زدهايد و همان گونه كه حدس زدهايد ، واقع گشته است .
و مسلَّم است كه در دريافتهاى حدسى ، تفكَّر منطقى با جريان قانونى در مغز انسان بوجود نمى آيد ، بلكه انسان واقعيّتى را با يك روشنائى خاصّ در مى يابد ، بدون عبور از مقدّمات قانونى لازم . نيز شما تاكنون بوسيلهء استشمام با واقعيّاتى ارتباط برقرار