چشمگير ولى رو به فنا و فداى وحشت از روياروئى با حقائق تازه ننمائيم .
آرى ، يا سخن دانسته گوى اى مرد بخرد يا خموش .
در اينجا كمى دقّت كنيد و ببينيد چقدر فرق است ميان كسى كه سؤال جويندهء حقيقت را آن قدر مى پيچاند كه بيچاره سؤال كننده گيج و از وصول به حقيقت مأيوس مى شود و كسى كه ناتوانى سؤال كننده را درك ميكند و در تحقيق و توضيح سؤال مى كوشد تا سؤال كننده را با مقصودش آشنا مى سازد و با كمال محبّت و خلوص در صدد پاسخگوئى برمى آيد . حتّى ممكن است سؤال را تحليل كند و همهء احتمالات را متذكَّر شود ، مثلا بگويد : احتمال مى رود كه مقصود شما چنين باشد ، اگر مقصود شما چنين است ، پاسخش اينست . و احتمال مى رود مقصود شما چنان باشد در اين صورت سؤال شما خيلى پر معنى است ، بنا بر اين بايد بررسى و دقّت بيشترى در سؤال شما انجام داد و هكذا . . . فرق ميان اين دو پاسخگو همان فرق ميان جاهل خود پرست و گمراه كننده و عالم با اخلاص است « كه حيوان تا به انسان فرق دارد » .
فقط خدا ميداند كه چه حقائق با اهمّيّتى پيش از آنكه از مغز باردار يك انسان در شكل يك سؤال زاييده شود ، با ضربهء پاسخگوى خود پرست ، سقط شده و از بين رفته است .
در حقايق عالى هستى و اصول بنيادين حيات ، سراغ دانايان وارسته از آلودگىها را بگيريم ، چه بسا كه بدون اين كه شما مسأله را مطرح كنيد ، با وضع روحى و گفتار مستند به روش ماوراى طبيعى شخصيّتشان ، مسألهء شما را حلّ و فصل نمايند .
البتّه در اينجا بحث ما در مسائل علوم عينى مربوط به اجزاى طبيعت نيست كه رشته‌هاى متنوّعى از علوم ، حلّ و فصل آنها را بعهده گرفته‌اند و ما كه با مشيّت خداوندى مجهّز به حواسّ و نيروهاى شگفت انگيز مغز و آزمايشگاهها و قدرت تجربه مى باشيم ، موظَّفيم كه با آن وسائل و ابزار و نيروها در شناخت طبيعت و بهره بردارى از آن پيش برويم . البتّه فراموش نمى كنيم كه حتّى در همين قلمرو علوم هم از بارقه‌ها و شهودها و حدسهائى كه بدون نياز به سپرى كردن مقدّمات منطقى مربوط بواقعيّات بوده باشد ، بهره بردارىهاى قابل توجّهى نصيب بشر مى گردد . آنچه در اين مبحث مى خواهيم