نبوده است . تا آنجا كه رستگارى آنانرا بآنان نشان داد و به موقعيّت خودشان نشاند ، تا آسيابشان گرديدن گرفت و نيزه شان ( سلاحشان ) بكار افتاد . ) تلاش شديد پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله در راه ايصال انسانها به رشد و كمال مباحث مربوط به نبوّت و دوران جاهليّت و عصر بعثت پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم و كوششهاى بسيار دامنه دار و شديدى كه آن حضرت صرف پيشرفت انسانيّت فرموده‌اند ، در مجلَّدات گذشته مطرح گشته است . مخصوصا در مجلَّد دوم از صفحهء ١٧١ تا صفحهء ١٧٦ و از صفحهء ١٩٢ تا صفحهء ١٩٥ و از صفحهء ٢٥٣ تا صفحهء ٢٦٤ و از صفحهء ٢٦٨ تا صفحهء ٢٧٢ و در مجلَّد سوم صفحات ٣١٦ و ٣١٧ و در مجلَّد چهارم صفحات ٢٥٩ و ٢٦٠ و از صفحهء ٣٠٧ تا صفحهء ٣١٣ و در مجلَّد پنجم از صفحهء ١٤٧ تا صفحهء ١٥٧ و در مجلَّد هشتم از صفحهء ٥٨ تا صفحهء ٦٧ و از صفحهء ٢٨٤ تا صفحهء ٢٩٣ و در مجلَّد يازدهم از صفحهء ١٥٣ تا صفحهء ١٦٧ و در مجلَّد دوازدهم صفحات ١٣ و ١٤ و در مجلَّد سيزدهم صفحات ٢٧٦ و ٢٧٧ و در مجلَّد پانزدهم از صفحهء ١٩ تا صفحهء ٢١ و از صفحهء ٤٣ تا صفحهء ٤٩ .
در بارهء كوشش و تلاشهاى بسيار شديد پيامبر اكرم براى هدايت مردم ، آيات و احاديثى وجود دارد كه ما در مجلَّدات گذشته آنها را مطرح كرده و تا حدودى آنها را مورد توضيح قرار داده‌ايم . مولوى مى گويد :
< شعر > راست مى فرمود آن بحر كرم من شما را از شما مشفقترم من نشسته در كنار آتشى با فروغ و شعلهء بس ناخوشى همچو پروانه شما آن سو دوان هر دو دست من شده پروانه ران < / شعر > [١]

[١] آيات قرآنى در مواردى متعدّد نرمى اخلاق و محبّت و رأفت پيامبر اكرم را در بارهء مردم گوشزد فرموده است از آن جمله : ( فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ الله لِنْتَ لَهُمْ ) . ( اى پيامبر ، تو با رحمتى كه خدا بتو عنايت كرده بود بر آنان نرم شدى . ) ( آل عمران آيهء ١٥٩ ) ( لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْه ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ ) . ( تحقيقا پيامبرى از خود شما بسوى شما آمده است . در آن مشقّت و سختى كه مى افتيد براى او ناگوار است . او بر شما حريص و بر مؤمنين رؤف و مهربان است . ) ( التّوبه آيهء ١٢٨ )