تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٢ - شرح آيات

بعضى گفته‌اند كه بى‌اثر كردن كيد و مكر ايشان همان بى‌اثر ماندن نقشه آنان در ويران كردن خانه كعبه و برانداختن آثار حنفى ابراهيمى و متوجه ساختن اعراب به خانه جديدى بود كه ابرهه در يمن براى جانشين ساختن آن به جاى خانه كعبه بنا كرده بود.

ولى اين سؤال پيش مى‌آيد كه: خدا چگونه كيد ايشان را از كار انداخت؟

آيا بر اثر كار پرندگان ابابيل بود يا سببى ديگر داشت؟ چنان مى‌نمايد كه آيه به حادثه ديگر نيز اشاره دارد كه مفسّران يادى از آن نكرده‌اند، و امكان آن هست كه به بيمارى مهلكى همچون آبله گرفتار شده باشند، يا در ميان ايشان فتنه‌اى در گرفته باشد، يا راه را گم كرده باشند يا چيزى نظير اينها، يا به سبب تغيير آب و هوا براى فيل مايه هراس ايشان حادثه‌اى پيش آمده باشد، و روايات به بعضى از اين حوادث اشاره كرده‌اند.

[٣] شك در آن نيست كه بزرگترين حادثه‌اى كه براى ايشان پيش آمد و از حمله آنان به مكه جلوگيرى كرد، پرندگانى ناشناخته بود كه- به گفته تاريخ- از طرف دريا به سوى ايشان به پرواز درآمدند و سنگهاى كشنده‌اى را بر سرشان فرو ريختند.

«وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبابِيلَ‌- و پرندگانى را گروه گروه بر سر ايشان فرو فرستاد.»/ ٣٥٨ پرندگان درست به بالاى سر ايشان رسيدند، و گروه گروه دنبال يكديگر روان بودند، و همين كيفيت پرواز مرغان است كه كلمه ابابيل را به آن تفسير كرده‌اند و يعنى اين كلمه را «با هم» و «در پى يكديگر» و «به صورت پراكنده» كه از جاهاى مختلف مى‌رسيدند دانسته‌اند. و اصل كلمه ابابيل از اين عبارت گرفته شده كه: «فلان يؤبل على فلان» يعنى از آن بزرگتر و بيشتر است، و از أبل اشتقاق پيدا كرده است.

[٤] پس از آن كه پرندگان همچون ابرى سياه بر بالاى سر ايشان پراكنده شدند، به ريختن سنگهاى كشنده‌اى بر سر آنان پرداختند. گفته‌اند كه هر مرغ سه‌