تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧٨ - زمينه كلى سوره

درآميزد، و رهبرى بر خويش را به كلمات آن بسپارد كه از دانش و فرزانگى و زندگى و نورى كه با آن فراهم مى‌آيد، به افقى ديگر عروج كند، و آنچه را كه در پيرامون خويش دارد به صورتى تازه ببيند، تا چنان شود كه از قلمرو جاذبه‌هاى مادّه و غل و زنجيرهاى آن بالاتر رود، و جان او به خدا اطمينان و آرامش پيدا كند، و در اين هنگام است كه، با وجود بودن در دنيا، با روان خويش به سوى پروردگارش باز مى‌گردد، و اين دعوت او را مى‌شنود كه: «ارْجِعِي إِلى‌ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً- در حالى كه به پروردگارت بازگرد كه خرسند و مايه خرسندى شده‌اى».

چنان مى‌نمايد كه محور سوره همين است، ولى اين امر چگونه تحقّق پيدا مى‌كند؟ در سوره- بنا بر آنچه به نظر مى‌رسد- پاسخ اين پرسش آمده و در نقاطى ملخص مى‌شود كه آنها نيز به نوبه خود محورهاى آماده شدن براى دريافت سوره است.

نخست: احساس كردن اين امر كه خدا نگران ما و در كمين ماست، تا فهم و پرهيزگارى قلب افزايش پيدا كند/ ٧٩ و جواب آن كه اين كمين چگونه آشكار مى‌شود، با نگريستن به اختلاف شب و روز، و حسن تدبير آنها از سپيده دم تا هنگام گردش شب به دست مى‌آيد، و نيز با عبرت گرفتن از سرنوشت آن جبّاران كه خدا را فراموش كردند، و مراقب او نبودند، پس خدا كه در كمين ايشان بود تازيانه عذاب را بر سر ايشان فرود آورد.

دوم: پاك كردن قلب از دوستى دنيا، و ثروتمندى را ارزشى الاهى شمردن، بدان سبب كه دوستى دنيا عاقبتى بد دارد، و شخصيت آدمى را مسخ مى‌كند، و او را به صورتى در مى‌آورد كه در بند بزرگداشت يتيمان نيست، و به اين كه مسكينان چه مى‌خورند توجهى ندارد، و همه ميراث را مى‌خورد، و نزديك است كه از شدت دوست داشتن مال به پرستش آن بپردازد.

سوم: با يادآورى هول و هراس ساعت در آن هنگام كه زمين پاره‌پاره مى‌شود، و خدا با عظمت و عدالت و سختى انتقام خود از گردنكشان و تبهكاران‌