تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧٣ - شرح آيات

[٢٢] رسول را بر ايشان فشار و اكراهى نيست، و تنها به وسيله قرآن كسانى را كه از وعيد بيمناكند يادآورى مى‌كند.

«لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ- تو بر ايشان تسلط و سيطره ندارى و آنان را به كارى مجبور نمى‌كنى.» [٢٣] آرى. كفارى كه در مقابل رسالت مقاومت مى‌كنند، خود را در معرض خشم خدا و عذاب بندگان مؤمن او قرار مى‌دهند، زيرا كه در دسترس خود قرار گرفته را به راههاى بد مصرف مى‌كنند.

«إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَ كَفَرَ- مگر كسى كه پشت كند و كافر شود.» مفسّران در معنى آيه اختلاف كرده‌اند، ولى چنان مى‌نمايد كه آيات ديگر قرآن اين آيه را تفسير مى‌كند كه بنا بر آنها هر كس از حق روى گرداند و به آن كافر شود، و مخالف رسول باشد و به دشمنى با او برخيزد، بايد چندان با او بجنگند تا به راه راست باز گردد، و اين چيزى است كه به تفصيل در آيات جهاد و مخصوصا در سورة الممتحنة مى‌خوانيم.

از امام على- عليه السلام- روايت شده است كه مردى را كه از دين اسلام بازگشته و مرتد شده بود نزد او آوردند، و سه روز از او خواست كه از اين كار توبه كند، ولى چون چنين نكرد و به دين اسلام باز نگشت، گردنش را زد و گفت

«إِلَّا مَنْ تَوَلَّى وَ كَفَرَ». [٧]/ ٧٤ [٢٤] آن كفار مخالف و دشمن با رسالت، در معرض جهاد مسلمانان قرار مى‌گيرند و خدا در دنيا به دست اينان عذابشان مى‌دهد، و در آخرت به عذابى بزرگ گرفتار خواهند شد.

«فَيُعَذِّبُهُ اللَّهُ الْعَذابَ الْأَكْبَرَ- پس خدا او را با عذابى بزرگتر معذّب مى‌سازد.» [٢٥] در پايان سوره پروردگارمان بازگشت ما به خودش را به يادمان‌