تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧٢ - شرح آيات

خواهد شد

«وَ إِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ‌- و به كوه‌ها (بنگر) كه چگونه در جاى خود قرار گرفته‌اند.» [٢٠] نگاهى به زمين و چگونگى گسترده و رام شدن آن به خواست خداوند متعال براى آدمى بر اثر بارانهاى فراوانى بينداز كه دامنه‌هاى كوه‌ها را شسته و زمين را هموار و شايسته براى سكونت و زراعت ساخته است.

«وَ إِلَى الْأَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْ‌- و به زمين كه چگونه هموار شده است.» اين سخنان ما را به ضرورت بحث درباره چگونگى و خصوصيتهاى همه موجودات در اطراف يادآور مى‌شود، و نيز تحقيق درباره عوامل مؤثر در آنها: چگونه و با چه عوامل ملموسى آسمان و كوه‌ها و زمين به اين كيفيت درآمده است، و بدين گونه كتاب پروردگارمان ما را به تحقيق و تفتيش بر مى‌انگيزد: خواه در سطح كارشناسان و دانشمندان بوده باشد، يا در تراز فرد فرد ما، بر همه ما واجب است كه به انديشيدن و تعقل بپردازيم و از آنچه در پيرامون ما مى‌گذرد غافل نمانيم ... همين راه براى شناخت آفريدگار است كه هر چه بيشتر پيموده مى‌شود شناخت نيز افزايش پيدا مى‌كند، و معرفت خداوند متعال اصل هر نيكى و خير و صلاح است.

/ ٧٣ [٢١] دلايل در همه جاى آفرينش پراكنده است، و خرد آدمى به تنهايى براى آن كافى است، و پيامبر- صلى اللَّه عليه و آله- و كسانى كه بر راه او مى‌روند نقش كسى را دارند كه يادآورى مى‌كنند، و او نه از طرف آنان تكليف به اين كار شده و نه اجبارى در آن بوده، و نه مسئوليت انديشه‌هاى ايشان را كه همه مسلمان‌اند بر عهده مى‌گيرد

«فَذَكِّرْ إِنَّما أَنْتَ مُذَكِّرٌ- پس يادآورى كن كه تو يادآورى كننده‌اى.» پس بر عهده رسول كارى جز رساندن پيام آشكار خدا نيست، و حتى معرفت خدا جز به مدد خرد آدمى صورت اتمام نمى‌پذيرد كه پيامبر با يادآورى خود آن را به تفكر برمى‌انگيزد.