همچون اشتغالات كاذب و همنشينى‌هاى ناچيز و وقتهاى فارغى كه آنها را با جديت كافى پر نكرده‌ام، ضايع شده است. مى‌دانم كه توجه و مراقبت ما از بزرگترين مواهب خدا بر ما، يعنى عمر، كمتر از آن بوده است كه مى‌بايستى باشد، و آن را به مصارفى مى‌رسانيم كه دردى از ما دوا نمى‌كند، و بيشتر عمر را به لهو و لعب مى‌گذرانيم و ارزش آن را نمى‌دانيم مگر آن گاه كه براى حساب در برابر خداوند متعال بايستيم و از ما بپرسند كه ساعتهاى عمر گرانبها را در چه كارها مصرف كرده بوديم.

سرّ توفيقى كه نصيب دانشمندان بزرگوار ما شده و آثار بزرگى از خود به يادگار گذاشته‌اند، معرفت ايشان نسبت به ارزش وقت و تلاش آنان براى آن بوده است كه چيزى از عمر خود را كه فردا مى‌بايستى حساب دشوارى درباره مصرف كردن آن پس بدهند، بيهوده از كف ندهند.

به راستى كه دستاوردهاى با شكوهى از خود بر جاى گذاشته‌اند كه ما خود را در برابر آنها كوچك مى‌يابيم، چگونه براى علّامه حلى- رضوان اللَّه عليه- فرصت آن فراهم آمد كه هزار كتاب تأليف كند، در صورتى كه امور مرجعيت و سرپرستى مؤمنان را نيز بر عهده داشت؟ اگر با آفات علم به مدد اراده محكم خود مبارزه نمى‌كرد، به ده يك آنچه به آن رسيده است نمى‌توانست برسد! مثلا هنگامى كه به يك مجلس عروسى در شهرى دور دعوت شد و روزهاى تعطيل آخر هفته/ ٤٨٤ (پنجشنبه و جمعه) را به اين كار اختصاص داد، در بازگشت از اين سفر كتاب «تبصرة المتعلمين» را كه خلاصه‌اى از فقه اسلامى است و در همين گردش نوشته بود با خود همراه آورد كه در آن ده هزار فرع فقهى آمده و هنوز هم در موضوع خود در اوج كتابهاى نظيرش قرار دارد، و بزرگان از فقهاى مسلمان بر آن شرح و تعليق نوشته‌اند و تا اين اواخر از مهمترين مواد درسى در حوزه‌هاى علميه به شمار مى‌رفت.

اگر از دشوارى سفر كردن بر پشت چارپايان آگاه باشيم كه در آن زمان تنها وسيله سفر بود، و مخصوصا با توجه به اين كه شخص سوار بر آن مجبور بود با قلم نيين و به كار بردن مركب چيز بنويسد، معلوم مى‌شود كه براى تأليف تبصره چه‌