تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠ - زمينه كلى سوره

مقدّر كرد، و راههاى سلامت را كه وسيله دست يافتن به هدفهاى آبرومند و بزرگ است براى او قرار داد و راهنماى وى در رسيدن به آنها شد، و فرستادگان را براى همين كار برانگيخت.

هدف انسان تنها به آن عافيت و ايمنى و پيشرفت و خوشبختى كه در دنيا است تمام نمى‌شود، بلكه براى آخرت نيكوتر و ماندنى‌تر است نيز چنين است.

خدا به وسيله چه چيز انسان را به رستگارى هدايت مى‌كند؟ به قرآنى كه فرستاده‌اش مى‌خواند و حرفى از آن را كه براى پند دادن به مردم است فراموش نمى‌كند، ولى كيست كه از قرآن پند گيرد؟ آن كس است كه از خدا مى‌ترسد، ولى آن كس كه دريچه‌هاى قلب خود را مى‌بندد تا پند دهندگى قرآن در آن اثر نكند، آن بدبختى است كه به آتش بزرگ در مى‌آيد كه در آن نه مى‌ميرد و نه زنده مى‌شود.

چون آدمى بتواند دل از دنيا بركند و در افق آخرتى كه نيكوتر و ماندنى‌تر است پرواز كند، گامهاى نخستين را براى رسيدن به رستگارى برداشته است، و گام دوم ترس است و/ ٢٩ پند پذيرفتن، و بعد از آنها پاكيزه شدن گام سومى است كه براى نماز خواندن و به خداوند توانا نزديك شدن برداشته مى‌شود.

بدين گونه آيه‌هاى سوره اعلى به دنبال يكديگر با بلاغتى مؤثر ما را به دريافت حقايق بزرگى رهبرى مى‌كند كه بايد براى دست يافتن به رستگارى آنها را خوب بفهميم و بشناسيم. و اين معجزه‌اى از قرآن است كه هر سوره به همان حقيقت مورد اشاره قرار گرفته در سوره‌هاى ديگر اشاره و از آن بحث مى‌كند، ولى اين كار را با روشى تازه و متمايز از روش سوره‌هاى ديگر به انجام مى‌رساند ... آرى، حقايق بزرگ به اشكال گوناگون تظاهر پيدا مى‌كند، بدان سبب كه چيزى سواى حقايق جزئى است كه آنها را مشاهده مى‌كنيم، و اين خلاصه كتابهايى است كه خدا به پيامبران بزرگ خود همچون ابراهيم و موسى عليهما السلام فرستاده بود.