تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٩٦ - شرح آيات

در حديث به جا مانده از امام صادق- عليه السلام- آمده است كه

«چون مرده را در گور نهند، شخصى در برابر او تجسم پيدا كند و به او گويد: ما سه تا بوديم: يكى روزى تو كه با رسيدن اجلت بريده شد، و يكى كسانت كه پشت به تو كردند و پى كار خود رفتند، و من عمل توام كه با تو بر جاى ماندم، و من از هر سه براى تو زحمت كمتر داشتم». [٥] «حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ- تا به ديدار گورها رفتيد.» شايد تعبير به «حتّى تا» دليل بر آن است كه تكاثرى كه براى دارنده آن زيانبخش است، به مرگ پيوستگى دارد، پس اگر صاحب آن پيش از مرگ توبه كند، براى او سودمند خواهد بود، و نيز بر آن دلالت دارد كه تكاثر تا زمان مرگ صاحب آن را به خود مشغول مى‌دارد، پس بر ما واجب است كه خود را تسليم آن نكنيم، و به اين كه خدا به ديگران چه اندازه مال و فرزند بخشيده است نظر نداشته باشيم، بلكه در امور دنيا كسانى را طرف توجه قرار دهيم كه از ما پايين‌ترند، و در امور آخرت به كسانى كه برتر از خودمان هستند نظر داشته باشيم، و خداى تعالى گفته است وَ لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى‌ ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقى‌. [٦] پرسشى كه پيش مى‌آيد چنين است: چرا گفت: «زرتم المقابر»؟ كه به آن چنين پاسخ داده‌اند: بدان جهت كه اعراب چون كسى بميرد، مى‌گويند

«زار قبره» يعنى به ديدار گور خود رفت، و ظاهرا اين تعبير بيان كننده اين مطلب نيز هست كه آن كه مى‌ميرد نابود نمى‌شود، بلكه همچون زايرى از يك جهان به جهان ديگر مى‌رود.

/ ٣١٦ گفته‌اند: معنى ديدار مقابر، نازيدن به مردگان و حجت آوردن از زيادى شماره آنان در تأييد بزرگوارى زندگان است كه بيشتر ذكر كرديم و گفتيم كه اين‌