تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٦٢ - شرح آيات

شايد ضمير «ها» كه به زمين باز مى‌گردد، اين فكر را به ما تلقين كند كه زلزله به منطقه خاصى از زمين وابسته نيست، و/ ٢٧٧ به صورت سخت‌ترين زمين لرزه‌اى است كه كره زمين گرفتار آن شده است.

[٢] در اين هنگام چه پيش خواهد آمد؟ آيا هسته مركزى كره زمين به سبب عواملى ناشناخته براى ما به جوشش و فوران در مى‌آيد و با تكانهاى سخت آنچه را كه در ظرف ميليونها سال در خود زندانى كرده بود به يكباره بيرون مى‌ريزد؟ و ظاهرا از آيات كه به بيرون ريختن سنگينيهاى زمين دلالت دارد، چنين استنتاج مى‌شود.

«وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها- و زمين سنگينيهاى خود را بيرون ريزد.» خداوند متعال در آيه‌اى ديگر چنين گفته است: «وَ أَلْقَتْ ما فِيها وَ تَخَلَّتْ‌- و بيفكند آنچه را كه در آن است و تهى شود». [١] بعضى گفته‌اند: اثقال گنجها و كانهاى زمين است، و بعضى ديگر آنها را مردگانى تفسير كرده‌اند كه زمين در دومين دميدن صور آنها را از خود بيرون مى‌ريزد و ناگهان آنها بر مى‌خيزند و به نگريستن مى‌پردازند.

و چنان مى‌نمايد كه كلمه وسعت قابليت تطبيق با همه اين نتيجه‌ها را دارد، ولى آنچه بيشتر از زلزله درباره آن آگاهى داريم، بيرون ريختن مواد گداخته مركزى زمين از آن است. چه مى‌دانيم كه بعضى از زمين لرزه‌ها از فوران آتشفشانهايى نتيجه مى‌شود كه مواد گداخته از آنها فوران مى‌كند. و مؤيد اين مطلب است آنچه در حديث بدين صورت آمده است

«زمين پاره‌هاى جگر خود را به صورت ستونهاى از سيم و زرقى مى‌كند». [٢] [٣] و انسان حيرت زده و مدهوش بر جاى مى‌ماند! زمين را چه چيز به لرزه برانگيخته است، كه اين گونه اندرون خود را بيرون مى‌ريزد، و اين براى چه و هدف‌