تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٤٢ - شرح آيات

همان هنگام كودك پسر چنان مى‌خواهد كه آنچه را كه به تصوّر او سلاح است در تصرف داشته باشد. چه چيز سبب اختلاف ميان مشاعر آن دو شده است؟ همين كودك دختر رشد مى‌كند و هر چه بيشتر با آن كودك پسر، از لحاظ زيست شناختى و روانشناختى تمايز پيدا مى‌كند. و به همان گونه كه دو جنس در انسان از يكديگر متمايز مى‌شود، در ديگر جانوران و گياهان نيز چنين است، منزه است خدايى كه جفتها را به صورتى آفريد كه يكى از آنان كامل كننده ديگرى بوده باشد.

«وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى‌- و سوگند به اين كه (خدا) مرد و زن را آفريد.» [٤] و به همان گونه كه نر از ماده و شب از روز متمايز است، سعى و تلاش انسان نيز چنين است.

اگر به ياخته‌اى نگاه كنى، آيا مى‌توانى خبر دهى كه به زودى از آن مولودى نر يا ماده به دنيا خواهد آمد؟ هرگز، ولى خدا اين را به حكمت بالغه خود مقدّر كرده است، و به همين گونه چون به كارى كه شخصى انجام مى‌دهد مى‌نگرى، گاه چنان است كه نمى‌دانى آيا اين وسيله ايجاد شدن يك تمدن است يا افزار برانداختن تمدّنى ديگر، ولى خدا اين را مى‌داند و به فضل خود ما را به آن راهنمايى مى‌كند. گونه‌اى از انفاق آن است كه مال را افزايش مى‌دهد، و قلب را پاك مى‌كند، و بر فعاليت جريان مال در اجتماع مى‌افزايد، و انفاق ديگرى با ظاهر مشابه، از لحاظ محتوى متناقض با آن است و از جريان تكامل در اجتماع جلوگيرى به عمل مى‌آورد. جنگ در راه خدا همچون يك عمل جرّاحى قرين كاميابى است، و جنگ ديگرى در/ ١٥٠ راه طاغوت صورت مى‌گيرد كه مايه ويرانى اجتماع و از بين رفتن تمدن است، و مردمان چيزى جز ظاهر جنگ را نمى‌بينند و از هدف و وجهه و سود و زيان آن هيچ خبرى ندارند؟ ولى خدا ما را به آن هدايت مى‌كند كه بدانيم اين يك خوب است و آن يك بد.

«إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى‌- تلاش و كوشش شما متفاوت است.» [٥] هر كس كه از مادر زاده شده، در زندگى خود تلاش مى‌كند، و مى‌كوشد