تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٨ - شرح آيات

برساند. پس رسول اللَّه- صلى اللَّه عليه و آله- گفت: «اگر سخن را كوتاه كنم، مسأله را ناگفته گذارده‌ام. آزاد كردن بنده و فك رقبه»، اعرابى گفت: مگر هر دو يك چيز نيست؟ گفت: «نه، آزاد كردن آن است كه تنها به آن بپردازى، و فك رقبة شركت كردن تو در پرداختن بهاى برده آزاد شده است، و ديگر رساندن غنيمت به خويشاوند، پس اگر اين نباشد، گرسنه را سير كن، و تشنه را سيراب ساز، و امر به معروف و نهى از منكر كن، و اگر اينها را نتوانى زبان خود را از گفتن جز آنچه نيك است نگاه دار». [٦] [١٤] «أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ- يا خوراك دادن در روز تنگى و گرسنگى،» خوراك به مردمان دادن بسيار خوب است، و در هنگام سختى و مجاعه كه بخل مردمان شديدتر مى‌شود، و همه چيز را براى خود خواستن انتشار پيدا مى‌كند، و مردمان در ناراحتى و اضطراب سخت به سر مى‌برند، اين اطعام بزرگترين پاداش را براى اطعام كننده در نزد خدا تأمين مى‌كند، چه به منزله تجاوزى از حالت بخل و حرص و بالا رفتن از عقبه خودخواهى است.

[١٥] اطعام گاه براى دست يافتن به نتيجه‌اى مادّى يا به منظور ريا و نام نيك پيدا كردن است، و اين هدف معمولا از انتخاب موضوع آن معلوم مى‌شود، چه در ميان مردم كسانى هستند كه دينارى به فقير نمى‌دهند، ولى در سفره‌هاى رنگين حكايت كننده بزرگى و بزرگوارى مبالغ هنگفت به مصرف مى‌رسانند. و به همين سبب خدا حدّ انفاق را معين كرده و گفته است

«يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ- به يتيمى خويشاوند،» پس شايسته‌ترين مردم براى اطعام ايتام خويشاوند هر كسند. و يتيم حلقه ضعيفى در اجتماع است،/ ١٢٣ و اين نتيجه‌اى از ضعف او و كمى احترام قايل شدن مردم براى يتيم است، و به همين سبب در نصوص قرآن فراوان از اهتمام به يتيمان سخن‌