تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١٤ - شرح آيات

كاروان تمدن از ارزشهايى كه اين دعوت آورده است توشه برمى‌گيرد و دست انسانيّت را مى‌گيرد و به سوى هدايت و خير مى‌برد، هم چنان كه از خطّ مكتبى و رهبرى شرعى كه دنباله و امتداد حقيقى پيامبر را از لحاظ رهبرى و يادآورى تشكيل مى‌دهد، توشه مى‌گيرد، و اين جريان در هيچ زمان و نسلى گسيخته نمى‌شود و هيچگاه زمين از حجّت الهى تهى نمى‌ماند، و از اين رو پيوستگى به مسير مدرسه پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) در طول زندگى بشريّت باقى مى‌ماند. رسالت او انتشار مى‌يابد و امّتش در ميان مردم گسترش پيدا مى‌كند.

«وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ‌- و گروهى ديگر از ايشان كه هنوز به آنها نپيوسته‌اند. و اوست پيروزمند و حكيم.» اين ديگران كه انتظار مى‌رود به مسير رسالت بپيوندند چه كسانى هستند؟

گفته‌اند: آنان بقيه اعرابند كه بعد ايمان آوردند. و در حديث مستفيض منقول/ ٣٨١ از پيامبر خدا آمده است كه ايشان قوم سلمان فارسى هستند. آن حديث مى‌گويد: از ابو هريره كه گفت: ما نزد پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) نشسته بوديم كه سوره جمعه نازل شد، چون پيامبر خواند: «وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ‌- و گروهى ديگر از ايشان كه هنوز به آنها نپيوسته‌اند.» مردى گفت: اى پيامبر خدا! آنها چه كسانى هستند؟ پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) بدو پاسخى نداد تا بار دوم يا سوم همان پرسش را تكرار كرد، ابو هريره گويد: سلمان فارسى در ميان ما بود، و همو گويد: آن گاه پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) دستش را بر سلمان نهاد، سپس گفت: «اگر ايمان نزديك ستاره پروين باشد بيگمان مردانى از اينان بر آن دست يابند.» [٢٢] در حديثى ديگر از پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) آمده است: «در پشتهاى امّت من مردان و زنانى هستند كه بى‌حسابرسى به بهشت مى‌روند، و سپس اين آيه را تلاوت كرد.» [٢٣]