تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٧١ - شرح آيات
«أَنَّ اللَّهَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها- همانا خدا زمين را پس از مردن آن زنده مىكند.» آيا ديدهايد كه چگونه بر پهنه خاك، پس از آن كه زمين چون گورى متروك، خشك و بىگياه شده پوشاكى سبز مىپوشاند؟/ ٦٢ بدان زندگى كه آهسته و آرام در زمين به جنب و جوش در مىآيد بنگريد و به قدرت خدا بينديشيد. آيا آن كس كه زمين را زنده مىكند نمىتواند دلهاى مرده را نيز زنده كند؟ پس نوميدى چرا؟
آرى، دشواريها و مشكلات گوناگون پيرامون مؤمنان را گرفته و سختى و تنگدستى به آنان رسيده، و دچار كاهش اموال و نفوس و بهرهها گشتهاند و مىلرزند، و چه بسا كه بدين سبب نوميدى حتى بر دل پاكدلان و مخلصان نيز دست گشايد «حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتى نَصْرُ اللَّهِ [٨٠]- تا آنجا كه پيامبر و مؤمنانى كه با او بودند، گفتند: پس ياورى خدا كى خواهد رسيد؟» ولى بايد بدانند كه پيروزى آنان حتمى است و آن را خداوند واجب كرده همان گونه كه (پيروى از) كتاب خود را بر آنان واجب ساخته است «إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ [٨١]- براستى، آن كس كه قرآن را بر تو فرض و واجب كرده بيگمان باز گرداننده تو به وعدهگاهت (مكّه) است.» آرى، اين ياورى ممكن است به حكمت و دليلى كه خدا مىداند (چون پاكسازى دلهاى مؤمن از پليديهايش، و براى آن كه پيروزى بزرگتر و شاملتر و سودبخشتر باشد.) به تأخير افتد، ولى از مؤمن كوشا و مجاهد نمىسزد كه نوميد و مأيوس شود، زيرا نوميدى از عوامل اصلى و خطرناكى است كه نيروها را خشك و بىحركت مىكند، و انسان را از كوشش باز مىدارد، زيرا انسان با داشتن نوميدى سودى در جنبش نمىبيند، پس چرا به سوى سراب بدود؟ و حركت و جنبش كامياب كننده آن است كه افراد خود را از سقوط در دامهاى نوميدى دور دارند و هر جا و هر وقت حالات و ظواهر يأس
[٨٠] - البقرة/ ٢١٤.
[٨١] - القصص/ ٨٥.